Sayburç Kazıları ve Neolitik Döneme Işık Tutan Mimari İzi: Taş Tepeler'den Geçişin İzleri

Sayburç kazıları ve Neolitik mimari izleriyle Taş Tepeler'e geçişin sırlarını aydınlatan derin bir inceleme.

Nilüfer Belediyesi’nin Arkeoloji Gündemi buluşmalarının yılın son oturumunda, Şanlıurfa’daki Sayburç kazıları gün yüzüne çıktı. Prof. Dr. Eylem Özdoğan, yerleşik yaşamın başlamasıyla mimarideki dönüşümün kırılma noktalarını katılımcılarla paylaştı.

Etkinliğin moderatörlüğünü Nilüfer Belediye Meclis Üyesi Özlem Akbaş Önsoy üstlendi ve konuşma boyunca, Sayburç’un Neolitik döneme ışık tutan özgün bir örnek olduğuna vurgu yapıldı. Sunumun başlığı, “Taş Tepeler’de Yerleşik Yaşamın Başlangıcından Bir Kesit: Sayburç” olarak belirlendi ve katılımcılar, bölgenin erken yerleşim süreçlerini yakından inceledi.

GÖBEKLİTEPE KÜLTÜRÜNÜN YENİ TANIGI: SAYBURÇ başlığı altında verilen bilgiler, 2021’den bu yana sürdürülen kazı çalışmalarından elde edilen bulguları kapsadı. Özdoğan, bölgede şimdiye dek 50’nin üzerinde yapı tespit edildiğini, bunların çoğunun konut niteliğinde olduğunu ancak bazılarının özel ve kamusal amaçlı kullanıma hizmet ettiğini belirtti. Özellikle T biçimli dikili taşların bulunduğu yapılar incelendiğinde, ocak, platform, seki ve işlik gibi elemanların bir arada yer aldığı görülüyor. Bu durum, konutlar ile özel yapıların beraber var olmasının dönemin gündelik yaşamı ile ritüel dünyasına dair bütünsel bir bakış açısı sunduğunu gösteriyor.

Söyleşide Sayburç yerleşiminin mimari düzenine dair ayrıntılar da paylaşıldı. Konutlarda beslenme ve üretim izleri öne çıkarken, sayıları beşe kadar ulaşan özel yapılar iç mekan düzenlemelerinin çeşitliliğini ortaya koydu. Genellikle konutlar, bir ya da birden çok özel yapının etrafında kümelenerek sosyal organizasyon hakkında ipuçları sunuyor.

Arkeoloji dünyası için Sayburç’un önemi, Neolitik dönemin geçiş süreçlerini kesintisiz biçimde yansıtan nadir alanlardan biri olmasıyla öne çıkıyor. Yaklaşık 12.600 yıl önce başlayıp 300 yıl sürmüş yoğun iskan sürecinde yuvarlak planlı yapılardan dörtgen planlı yapılara geçişin net biçimde gözlemlenmesi, yapı teknikleri ile teknolojideki dönüşümü anlamak adına büyük önem taşıyor.

Kaynak: Beyaz Haber Ajansı (BYZHA)