Görme Engelli Öğrenciler İçin Kabartma ve Braille Nota ile Türk Müziği Eğitimi: Engelsiz Ege Projelerinin Evrimi

Görme engelli öğrencilerin Türk Müziği alanında eğitim olanaklarına erişimini artırmaya odaklanan çalışmalar, Ege Üniversitesi Devlet Türk Musikisi Konservatuvarı bünyesinde sürdürüldü. 2015’te başlatılan Bilimsel Araştırma Projesi (BAP) kapsamında, Türk Sanat Müziği ve Türk Halk Müziği programlarında kullanılan ders materyallerinin kabartma nota sistemiyle sunulması hedeflendi. Bu adımla solfej, kuram ve repertuvar derslerinde eşit ve erişilebilir bir öğrenme ortamı yaratılmaya çalışıldı.

Projenin ilerleyişinde Konservatuvar Müdürü Prof. Dr. Ali Maruf Alaskan, Engelsiz Ege Birimi’nin koordinasyonunda yürütülen çalışmaların 2022 yılında Engelsiz Program Nişanı ile ödüllendirilmesini hatırlattı. 2023 ve 2024 yıllarında ise Braille nota ile hazırlanan yeni yayınlar ve sivil toplum projeleriyle erişilebilir müzik eğitimi alanında çalışmalar kesintisiz sürdü. Bu süreçte emeği geçen tüm akademisyenler ve özellikle Birsen Buket Tüzün’e teşekkür edildi.

Tüm kaynakları kabartma nota sistemine dönüştürdük başlığı altında, lisans programında yer alan çeşitli nazariyat ve repertuar kitapları dört yıllık eğitim sürecini kapsayacak şekilde kabartma nota formatına geçirildi. Böylece görme engelli öğrenciler, solfej, kuram ve repertuvar derslerinde daha kapsayıcı bir öğrenim deneyimi yaşama imkanına kavuştu. Bu süreçte Konservatuvar Müdürlüğü, Engelsiz Ege Birimi Koordinatörlüğü ve akademik danışmanlar bir araya gelerek gerekli uyarlamaları ve altyapı iyileştirmelerini hayata geçirdi. Kabartma Nota Uygulamaları I–II dersleriyle 2016 yılından beri Braille nota eğitimi veriliyor.

Görme Engelliler İçin Geleneksel Türk Müziğinde 100 Temel Eser projesi, 2021 yılında iki ciltlik kabartma nota kitapları olarak hayata geçirildi. 50 Türk Sanat Müziği ve 50 Türk Halk Müziği eserinden oluşan bu kaynaklar, konservatuvar öğrencilerinin yanı sıra Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı okullarda görev yapan öğretmen ve öğrenciler için de ücretsiz olarak dağıtıldı.

Pek çok birimle ortak çalışmalar yürüttük ifadesiyle tazelenecek iş birliği vurgusu yapan Tüzün, Kabak Kemane için alanında ilk olan Braille nota dönüştürmesini 2021’de resmî web sitesinde yayımladı. 2023 yılında ise “4 Makam 24 Etüt” eseri Braille nota yazısıyla dijital ortama aktarıldı ve görme engelli öğrencilerin deşifre becerilerinin geliştirilmesine katkı sağlandı. Ayrıca 2024 ve 2025 yıllarında Engelsiz Ege Birimi ile Ege Üniversitesi Sürekli Eğitim Merkezi (EGESEM) iş birliğinde “Geleneksel Türk Müziğinde Braille Nota Yazısı Eğitimi Sertifika Programı” çevrim içi olarak yürütüldü. Program, Türkiye’nin çeşitli bölgeleri ile Özbekistan’dan katılımcılara ulaşmayı sürdürdü.

Çalışmalar, 2024 yılında Ege Üniversitesi Yabancı Diller Bölümü’nün görme engelli öğrencilere yönelik materyal sunumunu desteklediği bir sosyal sorumluluk projesiyle pekişti. Bu bağlamda Konservatuvar Engelsiz Ege Birimi temsilciliğinin aktörlüğü büyük rol oynadı.