Türkiye'deki teknolojik odaklı girişimler, KOBİ statüsünde bağımsız işletmeler olarak faaliyet gösterirken kuruluş kökenli geçmişlerini yaklaşık on beş yıl öncesine kadar uzanan ölçeklenebilir iş modelleriyle şekillendirmektedir. Bu yapılar, bilgi ve yenilik temelli çözümler sayesinde yüksek katma değerli ürün veya hizmetler üretme potansiyeline sahip olup, ekonomik ve toplumsal fayda yaratmayı amaçlar. Ayrıca sürdürülebilir büyüme hedefleriyle rekabet avantajı elde etme ve ulusal yenilik kapasitesine katkı sağlama amacı güderler.
Küresel ölçekte teknoloji odaklı girişimlerin artan etkisi, güncel, karşılaştırılabilir istatistiklere olan ihtiyacı da beraberinde getirir. Türkiye basamaklarında teknogirişim ekosistemi için politika tasarımı, destek mekanizmalarının etkinliğinin değerlendirilmesi ve karar alma süreçlerinin güçlendirilmesi konusunda bu verilerin üretimi önemlidir. Bu çalışma, Türkiye İstatistik Kurumu nun başlattığı ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile işbirliği içinde yürütülen bir çerçeve kapsamında yapılmıştır. Elde edilen veriler, istatistiksel analizler ile politika geliştirme ve destek programlarının tasarlanmasına yöneliktir.Teknogirişim ortaklarının %12,9'u kadın girişimciGirişimlerin kurucu ortağı veya en yüksek paya sahip aktif ortakları incelendiğinde erkeklerin oranı %87,1, kadınların oranı %12,9 olarak kaydedilmiştir. Cevaplayıcıların eğitim düzeyi ve cinsiyete göre dağılımında erkekler çoğunlukla lisans (46,0) mezunu olup, yüksek lisans (23,5) ve doktora/eşdeğer (19,7) düzeylerinde de mevcut oluşları saptanmıştır. Kadınlarda en yaygın eğitim seviyesi lisans (36,1) olup, bunu doktora/eşdeğeri (28,5) ve yüksek lisans (24,6) izlemektedir. Her iki cinsiyette de kurucu ortaklar genel olarak lisans ve üzeri eğitim seviyesinde yoğunlaşmıştır; kadınlarda lisansüstü eğitime olan eğilim bir miktar daha yüksek görünür.
Cinsiyete göre tamamlanan en yüksek eğitim seviyesiTeknogirişimler için lisans düzeyinde en yoğun alanlarKurucu ortakların lisans düzeyindeki ilk üç eğitim alanı; mühendislik, imalat ve inşaat (%49,7), iş, yönetim ve hukuk (%12,7), bilişim ve iletişim teknolojileri (%11,8) şeklinde öne çıkmaktadır.
Lisans düzeyinde tamamlanan eğitim alanlarıTeknogirişim ortaklarının iş deneyimlerinde özel sektör ve girişimcilik etkisiGirişimcilerin önceki iş deneyimlerine bakıldığında, ortakların %81,4'ünün özel sektörde ücretli olarak çalıştığı, %46,5'inin girişimci olduğu ve %31,4'ünün serbest meslek deneyimine sahip olduğu gözlemlenmiştir. Kamu sektöründe çalışma oranı %30,3, akademisyenlik %24,4 ve ilk iş deneyimi %3,9 olarak kayda geçmiştir. Önceden girişimcilik deneyimine sahip olanların %31,4'ü 0-2 yıl, %27,3'ü 3-5 yıl aralığında bu deneyime sahiptir.Teknogirişim dışı girişimcilik deneyimi süresi dağılımıTeknogirişim ortaklarının %37,4'ü yurt dışında eğitim veya iş deneyimine sahip
Kurucu ortakların yurt dışı deneyim oranı %37,4 olarak belirlendi. Bu kategoride yurt dışında eğitim alanlar %70,9 paya sahipken, yurtiçinde yerleşik şirket tarafından yurt dışında görevlendirilenler ve yurt dışında ücretli çalışanlar da %41,3 oranlarıyla öne çıkıyor. Ayrıca yurt dışında girişimcilik deneyimi olanlar %35,7 ile takip ediyor.Anne-babaların meslek dağılımıBabaların en yaygın meslek grubu kamu çalışanı olarak %32,9 kaydedilmiştir. Bunu serbest meslek sahipleri (%27,0), özel sektörde ücretli çalışanlar (%25,5), girişimciler (%12,5) ve akademisyenler (%1,7) izlemektedir. Annelerin %66,6'sının ev işleriyle meşgul olduğu görülürken, en çok kamu çalışanları (%16,4) ile karşılaşılır; ardından özel sektörde ücretli çalışanlar (%8,8), serbest meslek sahipleri (%4,0), girişimciler (%3,2) ve akademisyenler (%0,9) gelir.
Teknogirişim personeli içerisindeki cinsiyet dağılımıÇalışanların %69,0'ı erkek, %31,0'ı kadındır. Erkek personelin çoğunluğu lisans mezunu olup, bunu yüksek lisans (%10,0), lise veya dengi (%9,1) izler. Kadın personelde de lisans mezunu oranı yüksek (%68,7) olarak öne çıkar; yüksek lisans (%11,2) ikinci sırada yer alır. Eğitim düzeyine göre kadın ve erkeklerin dağılımı benzerken, kadınlarda lisansüstü payı nispeten daha yüksek olabilir.Eğitim durumu ve cinsiyete göre personel sayısı dağılımı, 2024
Uzmanlık sahibi personel istihdamında zorluklarAr-Ge, yenilik, tasarım, yazılım ve pazarlama alanlarında uzmanlık gerektiren pozisyonları doldurma veya bulma konusunda teknogirişimlerin %34,1'inin zorluk yaşadığı tespit edilmiştir. 2024 içinde %48,5 oranında teknogirişim, bu tür yetenekleri edinmiş ya da edinmeye çalışmıştır. Başvuru sahibi yetersizliği, mevcut niteliklerin eksikliği ve ilgili deneyimin bulunmaması gibi etkenler öne çıkmaktadır.
Teknogirişimlerin finansman ve engeller karşıtlığıKuruluş döneminde ve 2024 yılında en önemli finansman kaynağı kendi sermayesi/özkaynakları olup, sırasıyla %89,7 ve %79,0 olarak kaydedilmiştir. En büyük engeller ise yüksek maliyetler (%80,8), özkaynakların yetersizliği (%54,2), kredi veya özel sermaye yetersizliği (%52,1) ve kamu hibelerine erişememe (%50,3) olarak öne çıkmaktadır.Nitelikli personel ve yeni finansman arayışı2024 itibarıyla %54,4 oranında yeni finansman arayışında bulunan teknogirişimler bulunmaktadır; bu girişimlerin %72,2'si gelen yatırım tekliflerini yetersiz bulmuştur. Yatırımcının istekleri katılım payında aşırı olma, sözleşme hükümlerinin kabul edilebilir olmaması ve karar alma özerkliğinin kısıtlanması gibi konular da öne çıkan zorluklar arasındadır.
E-satış ve coğrafi dağılım2024 yılında teknogirişimlerin %22,2'si internet üzerinden satış yapmıştır; web sitesi veya mobil uygulamalarla gerçekleştirdikleri satışlarda kendi platformlarını ağırlıkla kullanırken, bazıları çevrimiçi mağazalar ve pazar yerleriyle de iş birliği yapmıştır. E-satışların coğrafi dağılımında, AB ülkeleri %28,4 ile başı çekerken ABD %22,5, diğer ülkeler %20,0, Yakın ve Orta Doğu %17,8 ve Türk Cumhuriyetleri %14,9 sıralamasındadır.
Ar-Ge ve ihracat ilişkisinin analiziAr-Ge faaliyetinde bulunan teknogirişimler %25,6 oranında ihracat yapmıştır. Toplamda 2020-2024 aralığında Ar-Ge faaliyeti gösteren girişimlerin oranı %74,4'tür. Ar-Ge yapanların ihracat yapma oranı %25,6 iken Ar-Ge yapmayanlarda bu oran %12,9 olarak kaydedilmiştir. 2024 yılında ihracat yaptığı coğrafi bölgeler arasında AB %66,2 ile en öndedir; diğer ülkeler %41,5, ABD %40,1, Yakın ve Orta Doğu %36,3 ve Türk Cumhuriyetleri %26,6 takip eder.
İhracat zorlukları ve lojistik maliyetleriİhracat yapan teknogirişimlerin başlıca zorlukları arasında lojistik maliyetlerinin yüksekliği %29,9 ile ilk sıradadır; bunu ürünlerin teslimi veya iadesinin yüksek maliyeti %27,6, online ödeme sorunları %22,2 ve gümrük işlemleri %20,5 izler. Standart ve regülasyon uyumluluğu da önemli bir etmen olarak görülmektedir.
Rekabet avantajı ve stratejiler2022-2024 döneminde teknogirişimler, ekonomik performanslarını artırmada en etkili strateji olarak %77,5 ile yenilikçi teknoloji sunmayı gösterirken, iyi müşteri ilişkileri ve deneyimli ekip oluşturmanın da önemli rolü bulunmaktadır. Bu dönemdeki en etkili stratejiler genel olarak inovasyon odaklıdır.
Teknogirişimler, Türkiye'de yüksek katma değerli ürün ve hizmetler sunan, teknoloji odaklı ve ölçeklenebilir iş modellerini benimseyen öncü girişimler olarak öne çıkmaktadır. Bu rapor, ekosistem içindeki ortakların demografik ve kurumsal profillerini, eğitim düzeylerini, sektör deneyimlerini ve uluslararası bağlantılarını incelemektedir.
Kuruluş ortaklarının cinsiyet dağılımı ve eğitim profilleri, girişimcilik ekosisteminin çeşitliliğini değerlendirmede önemli göstergeler sunar. Erkek ağırlıklı yapıya rağmen kadın girişimcilerin payı giderek artış göstermekte ve lisans üstü eğitim düzeylerinin yaygınlığı dikkat çekmektedir. Bu bulgular, eğitim politikaları ve girişimcilik ekosisteminin desteklenmesi adına politika yapıcılar için değerli çıkarımlar verir.İş deneyimi ve sektörel dağılım açısından bakıldığında, özel sektör çalışanlığı, girişimcilik geçmişi ve serbest meslek deneyimi en belirgin geçmişler olarak görülmektedir. Kamu sektörü ve akademi geçmişi de önemli oranlarda yer almakta olup, bu çeşitlilik ekosistemin esnek ve çok yönlü bir yapıya sahip olduğunu gösterir.
Yurt dışı deneyimi ve aile meslekleriGirişim ortaklarının %37,4'ünün yurt dışında eğitim veya iş deneyimi bulunması, küresel etkileşimin ve bilgi akışının yüksek olduğunu göstermektedir. Aile mesleklerine bakıldığında babaların kamu çalışanı olması baskın bir kalıp iken annelerin ev işleriyle meşgul olması eğilimini sürdürmektedir. Yönetici kadrosunun farklı alanlardan gelmesi, çok disiplinli bakış açıları sunmaya olanak tanır.
E-satış ve küresel ticaret2024 yılında teknogirişimlerin %22,2'si e-satış yapmıştır; AB ülkeleri başta olmak üzere coğrafi dağılım, ihracat potansiyeli ve lojistik zorlukları üzerinde belirleyici bir etkiye sahiptir. Ar-Ge faaliyetleri olan girişimler, ihracat yapma oranını artırma eğilimindedir ve bu durum, Ar-Ge ile uluslararasılaşma arasındaki güçlü ilişkiyi destekler.
SonuçRapor, teknogirişimlerin kendi sermayelerine dayalı finansman yapısının korunduğunu ve yüksek maliyetler ile kredi erişimi gibi engellerin hâlâ baskın kaldığını göstermektedir. Yenilikçi teknoloji temelli çözümler ve insan sermayesinin gelişimi, rekabet avantajını güçlendirme ve ekosistemi uluslararası düzeye taşıma potansiyeline işaret eder.
Teknogirişimler, genç bir ekosistemde yüksek verimlilik potansiyeli taşıyan yenilikçi firmalardır. Bu çalışmalar, kurucu ortakların eğitim durumlarına, cinsiyet dağılımına ve önceki iş deneyimlerine odaklanır; ayrıca finansman kaynakları, engeller ve ihracat kapasiteleri gibi kritik konuları kapsar.Verilerin bulunduğu dönemde, kurucu ortaklarının büyük çoğunluğunu erkekler oluştururken, kadın girişimcilerin oranı artış göstermektedir. Lisans ve lisansüstü eğitimler, girişimcilerin yetkinlik setini güçlendirdiği gibi, Ar-Ge ile ihracat arasındaki ilişkiyi güçlendirmektedir. Bu bağlamda özel sektördeki deneyim ve girişimcilik geçmişi, girişimlerin kurumsal deneyimlerini zenginleştirmektedir.Girişimlerin finansmanı için en baskın kaynak kendi sermayesi olup, bu durum girişimlerin bağımsız bir finansman yapısına sahip olduğunu göstermektedir. Ancak yüksek maliyetler ve kredi/özel sermaye yetersizliği gibi engeller, büyümeyi sınırlayan önemli bariyerler olarak durmaktadır.İhracat ve Ar-Ge ilişkisiAr-Ge faaliyetleri olan girişimler, ihracat yapma olasılıklarını önemli ölçüde artırmaktadır. AB ülkelerine yönelik satışlar en baskın pazar olarak öne çıkarken, lojistik ve gümrük süreçlerindeki zorluklar ihracatı etkileyen kilit faktörler arasındadır.
Küresel ölçekte teknoloji odaklı girişimlerin artan etkisi, güncel, karşılaştırılabilir istatistiklere olan ihtiyacı da beraberinde getirir. Türkiye basamaklarında teknogirişim ekosistemi için politika tasarımı, destek mekanizmalarının etkinliğinin değerlendirilmesi ve karar alma süreçlerinin güçlendirilmesi konusunda bu verilerin üretimi önemlidir. Bu çalışma, Türkiye İstatistik Kurumu nun başlattığı ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile işbirliği içinde yürütülen bir çerçeve kapsamında yapılmıştır. Elde edilen veriler, istatistiksel analizler ile politika geliştirme ve destek programlarının tasarlanmasına yöneliktir.Teknogirişim ortaklarının %12,9'u kadın girişimciGirişimlerin kurucu ortağı veya en yüksek paya sahip aktif ortakları incelendiğinde erkeklerin oranı %87,1, kadınların oranı %12,9 olarak kaydedilmiştir. Cevaplayıcıların eğitim düzeyi ve cinsiyete göre dağılımında erkekler çoğunlukla lisans (46,0) mezunu olup, yüksek lisans (23,5) ve doktora/eşdeğer (19,7) düzeylerinde de mevcut oluşları saptanmıştır. Kadınlarda en yaygın eğitim seviyesi lisans (36,1) olup, bunu doktora/eşdeğeri (28,5) ve yüksek lisans (24,6) izlemektedir. Her iki cinsiyette de kurucu ortaklar genel olarak lisans ve üzeri eğitim seviyesinde yoğunlaşmıştır; kadınlarda lisansüstü eğitime olan eğilim bir miktar daha yüksek görünür.
Cinsiyete göre tamamlanan en yüksek eğitim seviyesiTeknogirişimler için lisans düzeyinde en yoğun alanlarKurucu ortakların lisans düzeyindeki ilk üç eğitim alanı; mühendislik, imalat ve inşaat (%49,7), iş, yönetim ve hukuk (%12,7), bilişim ve iletişim teknolojileri (%11,8) şeklinde öne çıkmaktadır.
Lisans düzeyinde tamamlanan eğitim alanlarıTeknogirişim ortaklarının iş deneyimlerinde özel sektör ve girişimcilik etkisiGirişimcilerin önceki iş deneyimlerine bakıldığında, ortakların %81,4'ünün özel sektörde ücretli olarak çalıştığı, %46,5'inin girişimci olduğu ve %31,4'ünün serbest meslek deneyimine sahip olduğu gözlemlenmiştir. Kamu sektöründe çalışma oranı %30,3, akademisyenlik %24,4 ve ilk iş deneyimi %3,9 olarak kayda geçmiştir. Önceden girişimcilik deneyimine sahip olanların %31,4'ü 0-2 yıl, %27,3'ü 3-5 yıl aralığında bu deneyime sahiptir.Teknogirişim dışı girişimcilik deneyimi süresi dağılımıTeknogirişim ortaklarının %37,4'ü yurt dışında eğitim veya iş deneyimine sahip
Kurucu ortakların yurt dışı deneyim oranı %37,4 olarak belirlendi. Bu kategoride yurt dışında eğitim alanlar %70,9 paya sahipken, yurtiçinde yerleşik şirket tarafından yurt dışında görevlendirilenler ve yurt dışında ücretli çalışanlar da %41,3 oranlarıyla öne çıkıyor. Ayrıca yurt dışında girişimcilik deneyimi olanlar %35,7 ile takip ediyor.Anne-babaların meslek dağılımıBabaların en yaygın meslek grubu kamu çalışanı olarak %32,9 kaydedilmiştir. Bunu serbest meslek sahipleri (%27,0), özel sektörde ücretli çalışanlar (%25,5), girişimciler (%12,5) ve akademisyenler (%1,7) izlemektedir. Annelerin %66,6'sının ev işleriyle meşgul olduğu görülürken, en çok kamu çalışanları (%16,4) ile karşılaşılır; ardından özel sektörde ücretli çalışanlar (%8,8), serbest meslek sahipleri (%4,0), girişimciler (%3,2) ve akademisyenler (%0,9) gelir.
Teknogirişim personeli içerisindeki cinsiyet dağılımıÇalışanların %69,0'ı erkek, %31,0'ı kadındır. Erkek personelin çoğunluğu lisans mezunu olup, bunu yüksek lisans (%10,0), lise veya dengi (%9,1) izler. Kadın personelde de lisans mezunu oranı yüksek (%68,7) olarak öne çıkar; yüksek lisans (%11,2) ikinci sırada yer alır. Eğitim düzeyine göre kadın ve erkeklerin dağılımı benzerken, kadınlarda lisansüstü payı nispeten daha yüksek olabilir.Eğitim durumu ve cinsiyete göre personel sayısı dağılımı, 2024
Uzmanlık sahibi personel istihdamında zorluklarAr-Ge, yenilik, tasarım, yazılım ve pazarlama alanlarında uzmanlık gerektiren pozisyonları doldurma veya bulma konusunda teknogirişimlerin %34,1'inin zorluk yaşadığı tespit edilmiştir. 2024 içinde %48,5 oranında teknogirişim, bu tür yetenekleri edinmiş ya da edinmeye çalışmıştır. Başvuru sahibi yetersizliği, mevcut niteliklerin eksikliği ve ilgili deneyimin bulunmaması gibi etkenler öne çıkmaktadır.
Teknogirişimlerin finansman ve engeller karşıtlığıKuruluş döneminde ve 2024 yılında en önemli finansman kaynağı kendi sermayesi/özkaynakları olup, sırasıyla %89,7 ve %79,0 olarak kaydedilmiştir. En büyük engeller ise yüksek maliyetler (%80,8), özkaynakların yetersizliği (%54,2), kredi veya özel sermaye yetersizliği (%52,1) ve kamu hibelerine erişememe (%50,3) olarak öne çıkmaktadır.Nitelikli personel ve yeni finansman arayışı2024 itibarıyla %54,4 oranında yeni finansman arayışında bulunan teknogirişimler bulunmaktadır; bu girişimlerin %72,2'si gelen yatırım tekliflerini yetersiz bulmuştur. Yatırımcının istekleri katılım payında aşırı olma, sözleşme hükümlerinin kabul edilebilir olmaması ve karar alma özerkliğinin kısıtlanması gibi konular da öne çıkan zorluklar arasındadır.
E-satış ve coğrafi dağılım2024 yılında teknogirişimlerin %22,2'si internet üzerinden satış yapmıştır; web sitesi veya mobil uygulamalarla gerçekleştirdikleri satışlarda kendi platformlarını ağırlıkla kullanırken, bazıları çevrimiçi mağazalar ve pazar yerleriyle de iş birliği yapmıştır. E-satışların coğrafi dağılımında, AB ülkeleri %28,4 ile başı çekerken ABD %22,5, diğer ülkeler %20,0, Yakın ve Orta Doğu %17,8 ve Türk Cumhuriyetleri %14,9 sıralamasındadır.
Ar-Ge ve ihracat ilişkisinin analiziAr-Ge faaliyetinde bulunan teknogirişimler %25,6 oranında ihracat yapmıştır. Toplamda 2020-2024 aralığında Ar-Ge faaliyeti gösteren girişimlerin oranı %74,4'tür. Ar-Ge yapanların ihracat yapma oranı %25,6 iken Ar-Ge yapmayanlarda bu oran %12,9 olarak kaydedilmiştir. 2024 yılında ihracat yaptığı coğrafi bölgeler arasında AB %66,2 ile en öndedir; diğer ülkeler %41,5, ABD %40,1, Yakın ve Orta Doğu %36,3 ve Türk Cumhuriyetleri %26,6 takip eder.
İhracat zorlukları ve lojistik maliyetleriİhracat yapan teknogirişimlerin başlıca zorlukları arasında lojistik maliyetlerinin yüksekliği %29,9 ile ilk sıradadır; bunu ürünlerin teslimi veya iadesinin yüksek maliyeti %27,6, online ödeme sorunları %22,2 ve gümrük işlemleri %20,5 izler. Standart ve regülasyon uyumluluğu da önemli bir etmen olarak görülmektedir.
Rekabet avantajı ve stratejiler2022-2024 döneminde teknogirişimler, ekonomik performanslarını artırmada en etkili strateji olarak %77,5 ile yenilikçi teknoloji sunmayı gösterirken, iyi müşteri ilişkileri ve deneyimli ekip oluşturmanın da önemli rolü bulunmaktadır. Bu dönemdeki en etkili stratejiler genel olarak inovasyon odaklıdır.
Teknogirişimler, Türkiye'de yüksek katma değerli ürün ve hizmetler sunan, teknoloji odaklı ve ölçeklenebilir iş modellerini benimseyen öncü girişimler olarak öne çıkmaktadır. Bu rapor, ekosistem içindeki ortakların demografik ve kurumsal profillerini, eğitim düzeylerini, sektör deneyimlerini ve uluslararası bağlantılarını incelemektedir.
Kuruluş ortaklarının cinsiyet dağılımı ve eğitim profilleri, girişimcilik ekosisteminin çeşitliliğini değerlendirmede önemli göstergeler sunar. Erkek ağırlıklı yapıya rağmen kadın girişimcilerin payı giderek artış göstermekte ve lisans üstü eğitim düzeylerinin yaygınlığı dikkat çekmektedir. Bu bulgular, eğitim politikaları ve girişimcilik ekosisteminin desteklenmesi adına politika yapıcılar için değerli çıkarımlar verir.İş deneyimi ve sektörel dağılım açısından bakıldığında, özel sektör çalışanlığı, girişimcilik geçmişi ve serbest meslek deneyimi en belirgin geçmişler olarak görülmektedir. Kamu sektörü ve akademi geçmişi de önemli oranlarda yer almakta olup, bu çeşitlilik ekosistemin esnek ve çok yönlü bir yapıya sahip olduğunu gösterir.
Yurt dışı deneyimi ve aile meslekleriGirişim ortaklarının %37,4'ünün yurt dışında eğitim veya iş deneyimi bulunması, küresel etkileşimin ve bilgi akışının yüksek olduğunu göstermektedir. Aile mesleklerine bakıldığında babaların kamu çalışanı olması baskın bir kalıp iken annelerin ev işleriyle meşgul olması eğilimini sürdürmektedir. Yönetici kadrosunun farklı alanlardan gelmesi, çok disiplinli bakış açıları sunmaya olanak tanır.
E-satış ve küresel ticaret2024 yılında teknogirişimlerin %22,2'si e-satış yapmıştır; AB ülkeleri başta olmak üzere coğrafi dağılım, ihracat potansiyeli ve lojistik zorlukları üzerinde belirleyici bir etkiye sahiptir. Ar-Ge faaliyetleri olan girişimler, ihracat yapma oranını artırma eğilimindedir ve bu durum, Ar-Ge ile uluslararasılaşma arasındaki güçlü ilişkiyi destekler.
SonuçRapor, teknogirişimlerin kendi sermayelerine dayalı finansman yapısının korunduğunu ve yüksek maliyetler ile kredi erişimi gibi engellerin hâlâ baskın kaldığını göstermektedir. Yenilikçi teknoloji temelli çözümler ve insan sermayesinin gelişimi, rekabet avantajını güçlendirme ve ekosistemi uluslararası düzeye taşıma potansiyeline işaret eder.
Teknogirişimler, genç bir ekosistemde yüksek verimlilik potansiyeli taşıyan yenilikçi firmalardır. Bu çalışmalar, kurucu ortakların eğitim durumlarına, cinsiyet dağılımına ve önceki iş deneyimlerine odaklanır; ayrıca finansman kaynakları, engeller ve ihracat kapasiteleri gibi kritik konuları kapsar.Verilerin bulunduğu dönemde, kurucu ortaklarının büyük çoğunluğunu erkekler oluştururken, kadın girişimcilerin oranı artış göstermektedir. Lisans ve lisansüstü eğitimler, girişimcilerin yetkinlik setini güçlendirdiği gibi, Ar-Ge ile ihracat arasındaki ilişkiyi güçlendirmektedir. Bu bağlamda özel sektördeki deneyim ve girişimcilik geçmişi, girişimlerin kurumsal deneyimlerini zenginleştirmektedir.Girişimlerin finansmanı için en baskın kaynak kendi sermayesi olup, bu durum girişimlerin bağımsız bir finansman yapısına sahip olduğunu göstermektedir. Ancak yüksek maliyetler ve kredi/özel sermaye yetersizliği gibi engeller, büyümeyi sınırlayan önemli bariyerler olarak durmaktadır.İhracat ve Ar-Ge ilişkisiAr-Ge faaliyetleri olan girişimler, ihracat yapma olasılıklarını önemli ölçüde artırmaktadır. AB ülkelerine yönelik satışlar en baskın pazar olarak öne çıkarken, lojistik ve gümrük süreçlerindeki zorluklar ihracatı etkileyen kilit faktörler arasındadır.
