15 Yaş Altı için Sosyal Medya Sınırı ve Çocuk Güvenliği Üzerine Avustralya Örneği

Türkiye’de çocukların dijital dünyadaki güvenliğini güçlendirmek amacıyla, 15 yaşın altında kullanıcı hesabı kullanılamaması yönünde bir yasal düzenlemenin bu ay TBMM’ye sunulması planlanıyor. Avrupa ve Avustralya’da tartışılan “yaş sınırı” uygulaması, ülkedeki uygulamaların Türkiye gündemine taşınmasına zemin hazırlıyor.

Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümü’nden Dr. Öğr. Üyesi Duygu Temel, ele alınan konuyu şu şekilde değerlendiriyor: Algoritmalar gençleri riskli içeriklere sürükleyebiliyor. Yaklaşık iki on yıl önce başlayan sosyal medya deneyimiyle birlikte, içerik akışlarının kullanıcılara benzer ve uç değerlerde içerikler sunması, özellikle gençler üzerinde kaygılandırıcı etkiler doğurabiliyor. Özellikle kız çocuklarında beden algısına yönelik içerikler, görünüş kaygısını güçlendirebiliyor ve yeme bozuklukları riskini artırabiliyor. Bu nedenle 15 yaş altı için bir sınır koyulması, dijital dünyanın en sorunlu yönlerinden korunma amacı taşıyan bir önleyici adım olarak düşünülüyor. Bu yaklaşım, devletin çocukların dijital güvenliği konusundaki aktif rolünü gösteriyor.

Yasak tek başına yeterli değil Kısıtlamanın yalnızca cezalandırıcı bir tavırla uygulanması, sosyal medya kullanımının tüm yönlerini ele almıyor. Media okuryazarlığı ve eleştirel medya kullanımıyla desteklenen politikalarla birlikte, çocuklar için sosyal medya bir sosyalleşme ve ifade alanı olarak da kalmaya devam ediyor. Bu yüzden düzenlemenin korunması gereken bir dengeyle ele alınması gerekiyor: dijital becerileri güçlendirmek ve çocukları içeriklere karşı daha bilinçli hâle getirmek.

Ekrandan kopuş değil, dijital göç yaşanabilir Düzenlemenin hayata geçmesi halinde çocukların medya alışkanlıklarında önemli dönüşümler öngörülebilir. Ancak bunun ekranlardan tamamen kopuş anlamına gelmediğini söyleyen Temel, daha çok parçalı ve platformlar arası geçişlerin sıklaştığı bir yeni düzenin ortaya çıkabileceğini belirtiyor. Ertelenen sosyal medya kullanımı, çocukların mesajlaşma uygulamaları, oyun platformları ve video içeriklerine odaklanmasını sağlayabilir. Bu süreçte medya okuryazarlığı ve rehberlik mekanizmalarıyla desteklenen bir yaklaşım, sağlıklı bir dijital alışkanlık geliştirmeye katkıda bulunabilir.

Avustralya örneği Avustralya’da yürürlüğe giren yasa, 16 yaş altı hesapların platformlar üzerinde kapatılmasını zorunlu kılıyor. Hükümetin aldığı karar doğrultusunda Meta, bu düzenlemeye uyacağını ve 4 Aralık’tan itibaren çocuk hesaplarını kapatmaya başlayacağını bildirdi. Uygulama kapsamı ise yalnızca Meta ile sınırlı değil; Instagram, Facebook, Threads ile Snapchat, TikTok, YouTube, X, Reddit, Twitch ve Kick gibi 10 platforma yayılıyor. Bu platformlar için “makul adımlar”la yaş doğrulama yapılması bekleniyor; aksi halde ciddi para cezaları gündeme geliyor.

Sorumluluk çocuklardan platformlara kayıyor Bu tip düzenlemeler, çocukların çevrimiçi güvenliğini sadece aile denetimine bırakmıyor; İnternet devi şirketleri de sorumluluk taşıyacak şekilde tasarlanıyor. Avustralya örneği, erken yaşta yoğun sosyal medya kullanımının yarattığı baskıyı hafifletmeyi ve çocuklar için daha kontrollü bir dijital deneyim sunmayı hedefliyor. Ülke, bu alanda küresel olarak ilk kapsamlı yasa çıkaran örneklerden biri olarak öne çıkıyor ve diğer ülkeler için bir referans noktası oluşturabilir.

Kaynak: BYZHA (Beyaz Haber Ajansı)