Çameli'de Keşfedilen Cephalaria cameliensis: Türkiye'nin Endemik Bitki Zenginliğine Yeni Bir Katman

Çameli’nin doğal dokusunu inceleyen bir ekip, bölgenin flora haritasına yeni bir tür ekledi. Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi ve Herbaryum Araştırma ve Uygulama Merkezi’nin müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım ve çalışma ekibi, bu bitkinin bilim dünyasına Cephalaria cameliensis adıyla girdiğini açıkladı. Türkçe ismiyle Çameli pelemiri olarak adlandırılan bu tür, Denizli’nin doğa sever ilçesinde yapılan uzun süreli envanter çalışmaları sırasında tespit edildi.

Rıfat Özdemir olarak anılan emekli fen bilgisi öğretmeninin arazi gözlemleriyle başlayan keşif süreci, Akdeniz Üniversitesi’nin Biyoloji Bölümü ile yürütülen morfolojik analizlerle pekiştirdi. Özellikle moleküler düzeyde yapılan ISSR analizleri, bitkinin mevcut türlerle örtüşmediğini gösterdi. Bu çalışmalar sonunda makale, Phytotaxa dergisinde yayımlanarak bilim literatürüne girdi. Türün kendine özgü özellikleri ve diğer Cephalaria türlerinden ayırt edici yönleri bilimsel verilerle netleşti.

Tehlike altında olması bakımından değerlendirildiğinde Cephalaria cameliensis, sadece Denizli–Çameli ile Muğla–Fethiye arasında kalan dar bir alanda, 1350–1850 metre arasındaki yüksekliklerde yaşamını sürdürüyor. Bitkinin görünümü, yaprakları ve çiçekleri, yakın akrabası Cephalaria saldaensis, Cephalaria dirmilensis ve Cephalaria lycica gibi türlerden belirgin biçimde ayrılıyor. Saha analizleri, türün bağımsız bir takson olarak kabul edilmesini destekliyor. Yoğun otlatma baskısının bulunduğu bölgede habitatın sınırlı olması, IUCN kriterlerine göre Tehlikede (EN) olarak değerlendirilmesini gündeme getiriyor.

Türkiye için merkezi bir rol oynayan Cephalaria cinsi, dünya genelinde yaklaşık 100 türü kapsıyor ve Akdeniz Havzası’ndan Orta Asya’ya kadar uzanan geniş bir dağılım gösteriyor. Türkiye, bu cins için önemli bir çeşitlenme merkezi olarak öne çıkarken, son çalışmalarla 49 tür tespit edildi; bunların yaklaşık yarısı endemik durumda. Yeni eklenen Cephalaria cameliensis ve Cephalaria dumanii ile ülkemizdeki endemik Cephalaria türlerinin sayısı 25’e ulaştı. Bu durum, Anadolu’nun küresel ölçekteki ekolojik önemine vurgu yapıyor.

Keşfin toplumsal boyutu da vurgulanıyor: Çameli’nin sunduğu doğal zenginlik, bölgenin saklı ekolojik mirasını gün yüzüne çıkarmaya katkıda bulunuyor. Çameli Belediyesi ve Belediye Başkanı Cengiz Arslan’ın destekleriyle yürütülen çalışmalar, yerel halkın duyarlılığının bilime olan katkısını bir kez daha gösterdi. Doğanın saklı güzelliklerini ortaya çıkaran bu tür keşiflerin artması, Anadolu biyotasının keşfedilmeyi bekleyen değerlerini gün yüzüne çıkarıyor.

Kaynak: BYZHA (Beyaz Haber Ajansı)