Çankaya Katlı Otoparkı: Güçlendirme Değerlendirmesi ve Plan Kararları Üzerinden Yeni Yol Haritası

Çankaya Katlı Otoparkı ve Alışveriş Merkezi, 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı olarak değerlendirildi. Kamuoyundan gelen talep ve gereklilikler doğrultusunda, binanın yıkım yerine güçlendirme seçeneklerinin incelenebilmesi amacıyla son bir yıl boyunca kapsamlı çalışmalar yürütülmüştür. Bu süreçte fizibilite analizleri yapılmış, altyapı verileri derlenmiş ve güçlendirme süreciyle ilgili teknik değerlendirmeler tamamlanmıştır. Ayrıca Vakıflar Genel Müdürlüğü ve Ziraat Bankası’nın muvafakatleri sağlanmış, Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararlarına uygun olarak sondaj ve inceleme izin süreçleri sonuçlandırılmıştır.

Yapılan idari, mali ve teknik çalışmalar neticesinde, kamu kaynaklarının verimli kullanımı ilkesine bağlı kalarak güçlendirme seçeneği yeniden gözden geçirilmiştir. Performans analizleri, güçlendirme projeleri ve uygulanabilirlik çalışmaları yürütülmüş; artan inşaat maliyetleri ve enflasyon etkisi nedeniyle önceki mali hesaplar güncelliğini yitirmiştir.

Mevcut taşıyıcı sistemin analizinde, kolonların tek doğrultuda dizilim göstermesi nedeniyle düşey yüklerin ve deprem kuvvetlerinin belirli bir hat üzerinden yoğunlaştığı görülmüştür. Bu durum rijitlik düzensizliğine yol açarak yapıda genel zayıflığa zemin hazırlamıştır. Bu nedenle kolonların mantolanması ve perde ilavesiyle güçlendirme fikri öne çıkmıştır. Ancak güçlendirme sonrası otoparkın işlevselliği ve mevcut kapasitenin işletme açısından uygunluğu tartışmalıdır; uygulama maliyeti ve verimlilik kaybı göz önünde bulundurulduğunda ekonomik açıdan da uygulanabilir olmamıştır.

Ayrıca güçlendirme sonrasında bodrum ve zemin katlardaki depo ve dükkan olarak kullanılan bağımsız bölümlerin etkilenmesi ihtimali değerlendirildi. Sonuç olarak, güçlendirme ve genel onarım maliyetinin yeni yapım maliyetine oranının yaklaşık %60 seviyesine yükseldiği ve ülke normlarıyla belirlenen %40’lık ekonomik sınırı aştığı belirlendi. Temel ve zemin iyileştirme çalışmaları bu oranı daha da artırabilir. Mevcut durum, müdahalelerin yapı bütünlüğü ve kullanım işlevine olumsuz etkileriyle birlikte değerlendirildiğinde güçlendirme seçeneğinin ekonomik olarak sürdürülebilir olmadığı sonucunu doğurmuştur.

Plan kararlarıyla uyumlu bir yaklaşım olarak; güçlendirme çalışmaları mümkün değildir diyebileceğimiz net bir tablo ortaya çıkmaktadır. Çankaya Katlı Otoparkı’nın bulunduğu alan, Agora ve çevresini kapsayan koruma amaçlı imar planlarında Arkeoloji ve Tarih Parkı olarak belirlenmiştir. Bu bağlamda, bölge 1. ve 3. derece arkeolojik sit alanlarını içermekte olup mevcut plan kararları ve bütünlük açısından yıkım veya yeniden inşa şekliyle güçlendirme uygulamaları, planla çelişmektedir.

Özetle; sistemsel sorunlar ve taşıdığı riskler göz önüne alındığında güçlendirme yoluyla güvenli bir durum elde etmek mümkün görünmemektedir. Yapılabilecek müdahaleler işlevsellik kaybına yol açabilir ve maliyetler yeni yapım maliyetinin üzerine çıkmaktadır. Arkeolojik park kararları gereği de yeni bir yapılaşmaya gidilmesi mümkün değildir.

Sonuç olarak; Çankaya Katlı Otoparkı’nın yıkımı durumunda İzmir Ulaşım Ana Planı ve Otopark Eylem Planı doğrultusunda mevcut otopark kapasitesini daha verimli kullanmayı hedefleyen alternatifler devreye alınacaktır. Bu çerçevede Kahramanlar Katlı Otoparkı ile Eşrefpaşa Katlı Otoparkı arasında, sadece otopark kullanıcılarına hizmet verecek bir ring sistemi kurulması planlanmaktadır. İki otopark arasındaki mesafe yaklaşık 3 km olup yolculuk süresi yaklaşık 15 dakikadır. Konak Alsancak bölgesinde yer alan İzmen AŞ tarafından işletilen otoparklar da bu geçişi desteklemek amacıyla değerlendirilmiştir. Çankaya Otoparkı kullanıcılarının bu iki otopark üzerinden yönlendirilmesi ve ring sistemiyle desteklenmesi, İzmir trafiğine olumlu katkı sağlayacaktır.