Çeviride Yapay Zeka ve İnsan Uzmanlığı: Geleceğin Çevirmenlik Mesleğini Şekillendirmek

Üsküdar Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Mütercim ve Tercümanlık Bölümü’nde İngilizce programında görev yapan Gözde Büklüm, 30 Eylül Çeviri Günü dolayısıyla yapay zekânın çeviri alanına etkilerini ve mesleğin geleceğini değerlendirdi. Çeviriler bağlama göre değişirDijital teknolojilerin hızlı yükselişiyle çeviri alanında da köklü dönüşümlerin yaşandığını ifade eden Büklüm, yapay zeka temelli araçların hız ve kapasite açısından öne çıktığını belirtti. Sunulan metinler, gündelik dilde, teknik alanlarda ve zengin dil verisine sahip çiftlerde çoğu zaman başarı gösterse de, çevrimsel bağlamlar içinde doğru anlamı yakalamak için hâlâ insan dokunuşuna ihtiyaç duyulduğunu vurguladı. Aynı cümlenin farklı kültürel ve zamansal bağlamlarda değişen anlamları söz konusuyken, makineye güvenmenin bu çeşitlilik karşısında zorlandığını belirtmekteydi. Bir tek doğru çeviri olmadığını gösteren noktalar ise bu durumu net biçimde ortaya koyuyor.

Yapay zekâ her alanda eşit derecede kullanışlı değil Teknik metinlerde AI’nin etkili olduğunu söyleyen Büklüm, “Standartlaştırılmış ve basit cümle yapılarında çeviri başarılı olabilir; ancak edebiyat, reklam, hukuk, sağlık sektörü, simultane çeviri, kültürel altyazı ve oyun çevirisi gibi alanlarda insan uzmanlığı hâlâ kritik öneme sahip. İfade edilen deyim, ironi ve metaforlar ile kültürel referanslar gibi unsurlar makine tarafında anlamlandırılmada şu an yetersiz kalıyor; bu nedenle bağlamı anlama ve hedef kültüre uyum sağlama konusunda makine güçlük yaşıyor.

Çevirmenlik yeniden tanımlanıyor: Dil ve kültür uzmanlığı ön planda Meslektaşların kalite ve nüansları gözeterek çeviri yapma arzusu, AI tabanlı çözümlere karşı güveni sınırlı kılıyor. Buna rağmen teknolojinin süreç içinde bulunması artık bir zorunluluk olarak görülüyor. Önemli konularda güven insan çevirmenlere yönelirken, teknik altyapı ile kültürel bilinç birleştiğinde rekabet avantajı elde edileceğini söyleyen Büklüm, çevirmenlerin metni düzenleyen, bağlamı analiz eden ve yapay zekâ çıktısını denetleyen bir uzmanlık olarak kendilerini yeniden tanımlayacaklarını ifade etti.

20 yılı aşkın süredir bilgisayar destekli çeviri derslerde yer alıyor Büklüm, bilgisayar destekli çeviri araçlarının kullanımı konusunda uzun bir deneyim süreci bulunduğunu hatırlattı. Bu araçlar sayesinde öğrencilerin hızlı ve kaliteli çeviri becerileri kazanması sağlanıyor. Üniversitenin Mütercim-Tercümanlık Bölümü’nde yapay zekâ odaklı dersler, seminerler ve atölyeler öğrenci geleceğini şekillendirirken, dil uzmanı olarak yeni teknolojileri nasıl kullanacaklarını öğretmeyi amaçlıyor. Bu yaklaşım, öğrencilerin geleceğin çevirmenlik mesleğinde rekabetçi bir konum elde etmesini hedefliyor.

Kaynak: Beyaz Haber Ajansı (BYZHA)