Çocuk Evliliklerinin Nedenleri ve Psikolojik Etkileri Üzerine Çözüm Odaklı Bir Bakış

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Dr. Mert Sinan Bingöl, çocuk yaşta evliliklerin nedenleri, sonuçları ve önlenmesi için önerileri paylaşırken, bu konunun özellikle gelişmekte olan ülkelerde yaygın bir sorun olduğunu vurguluyor. Gelişmekte olan ülkelerde çocukluk çağında evlilikler halen yaygınlığı korurken, Türkiye’de de bu konunun önemli bir toplumsal mesele olarak görüldüğü belirtiliyor.

Dr. Bingöl’e göre her beş kız çocuğundan biri, belirli sosyoekonomik ve kültürel dinamikler nedeniyle evlendirilme riskiyle karşı karşıya kalıyor. UNICEF’in 2022 verilerine göre evlenen kız çocuklarının sayısı, erkeklere kıyasla belirgin bir fark gösteriyor. Türkiye için 2021 verileri, 18 yaşından önce evlenenlerin dünya sıralamasında orta-üst düzeyde yer aldığını gösteriyor; bu durumın farkındalığı artsa da sorunun tamamen çözüme kavuşmadığı ifade ediliyor.

Erken yaşta evlilikler genç kızlarda intihar düşüncelerine kadar varan psikolojik yükler yaratabiliyor. Dr. Bingöl, özellikle töreye dayalı kültürel etkilerin yoğun olduğu bölgelerde çocukların aileleri tarafından zorla evlendirebildiğini, bu çocukların henüz kendi yaşamlarını inşa edemeden ebeveynlik sorumluluğunu taşımaya zorlandığını anlatıyor. Böyle bir süreç, genç kızların ruhsal sağlığını ciddi biçimde zedeleyebiliyor.

Erken evlendirilmiş kız çocuklarının çoğunlukla zamanla karşılaşacağı sorunlar üzerinde duruluyor: uzun süreli evlilikte cinsel ve eğitimsel kısıtlama, ev işleriyle yükümlülüklerin artması, akranlarından kopuş ve benlik saygısında düşüş. Yapılan çalışmalar, erken yaşta evlendirilen kızlarda intihar düşüncesinin %29’a, intihar girişiminin ise %21’e çıktığını gösteriyor. Ayrıca bu süreçte eşlerinden kaçan veya boşanmak isteyen gençler, aile baskısı, toplumsal yargılar ve bazı durumlarda cinayet riskiyle karşı karşıya kalabiliyor.

Çocuk yaşta evliliklerin sebepleri çeşitlidir. Aileler için ekonomik olarak yük olarak görülen kız çocukları üzerinden başlık parası şeklinde maddi kazanç elde edilmesi hedefleri, bu evlilikleri tetikleyebiliyor. Bazı durumlarda dini veya kültürel gerekçelerin meşrulaştırılmaya çalışıldığı görülüyor. Ayrıca aile içi şiddet veya taciz/tecavüz gibi durumlarda, çocuklar çoğu zaman kendi rızaları dışında evlendirilmiş oluyor. Eğitim düzeyi yüksek ailelerin bu yönden riskleri azalttığı da bilinen bir gerçektir.

Dr. Bingöl, çocuk evliliğinin çok boyutlu bir sorun olduğunu ve gerçek çözüm için toplumun farklı kesimlerinin ortak hareket etmesini gerektiğini belirtiyor. Bu konudaki farkındalığın artırılması, çocukların güvenli ve sürdürülebilir bir gelecek kurmalarına katkı sağlayabilir. Kaynak: Beyaz Haber Ajansı (BYZHA).