Dijital Dönüşümün Işığında Sinemanın Yeni Yüzü: Yapay Zeka, Platformlar ve İnsan Unsuru

Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi Radyo, Televizyon ve Sinema Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Denizcan Kabaş, 14 Kasım Dünya Sinema Günü vesilesiyle yaptığı değerlendirmede, sinemanın dijital çağın etkisiyle geçirdiği kapsamlı dönüşümlere dikkat çekti. Sinemanın en önemli değişimleri artık sadece perdeyle sınırlı kalmayıp veri akışları, algoritmalar ve içerik stratejileriyle şekilleniyor. Günümüzde bir hikâye, yalnızca film şeridinde değil; sosyal medya, sanal gerçeklik ve yapay zekâ destekli deneyimlerde de var oluyor. Bu bağlamda sinema, dijital hafıza alanı olarak yeniden tanımlanıyor ve yapım süreçlerinde kod ile veri, kamera arkasıyla aynı öneme kavuşuyor. Ancak dönüşüm, sinemanın sonunun geldiği anlamına gelmiyor; dijitalleşmenin en üst düzey etkisiyle alanı dönüştürmesiyle yeni ifade biçimleri ortaya çıkıyor.

Pandemi’nin etkisiyle salon kültürüyle yüzleşmek diyen Kabaş, uzun süre kapalı kalan salonların ekonomik ve duygusal kayıplar yaşattığını belirtiyor. Evde film izleme alışı, ortak izlenim ve toplu deneyimin yerini aldı; buna karşın salonların AVM’lere taşınması ve gösterimlerin ekonomik karşılığının artması, sinema ortamını yeniden konumlandırdı. Son yıllarda ise ödüllü yerli yapımların salonlarda gösterilmesi, bazı yönetmenlerin biçim üretimini salon perdesine taşıması ve nostalji söylemlerinin desteklenmesiyle bu gidişe karşılık buldu. Ayrıca film sonrası söyleşiler, tematik gösterimler ve festival organizasyonları, izleyici ile yapım arasındaki bağı güçlendirmeyi sürdürüyor.

Dijital platformlar ise sinema kültürünü kökten değiştirdi. Netflix, Amazon Prime ve benzeri servisler, hikâyeleri küresel ölçekte erişilebilir kılarak zaman ve mekân sınırlarını aşan bir akış sunuyor. İzleyici açısından olumlu taraf, erişim ve çeşitlilikte artış; olumsuz taraf ise sinemanın hızla tüketilen içeriklere dayanması ve derinleşmenin azalması. Platform algoritmaları, yeni içerikleri sürekli kişiselleştirme eğiliminde; bu durum, tartışma ve sinemasal deneyim kalitesini zaman zaman zayıflatabiliyor. Buna rağmen bazı yönetmenler, bu dijital çevreyi yaratıcı biçimde kullanarak yenilikçi anlatım teknikleri geliştirmeye devam ediyor.

Geleceğin hibrit sineması yapay zekânın sinema süreçlerine dahil olmasıyla daha da netleşiyor. Senaryo yazımından görsel efektlere, kurgu ve ses tasarımına kadar pek çok adım, daha hızlı ve maliyet açısından avantajlı üretimleri mümkün kılıyor. Ancak burada insani dokunun tehdit altında olup olmadığını tartışmak önemli. Yapay zekâ, bir hikâyeyi taklit edebilir veya duygusal ritmi analiz edebilir; fakat insanın yaratıcı sezgileri ve duygusal derinliği her zaman merkezi kalacak. Gelecekte yapay zekâ ile insan yaratıcılığının iç içe geçtiği hibrit bir sinema anlayışı doğabilir; ancak duyguyu ve anlamı insan yapısının içinden çıkan cesaretli bir süreç olarak inşa eden filmler daima var olacak.

Yeni kapılar aralayan dijital oyuncular veya yapay zekâyla oluşturulan karakterler, sinemaya etik ve hukuki açıdan önemli tartışmalar getiriyor. Deepfake gibi teknolojiler, temsiliyet ve rıza konularını yeniden düşünmemizi zorunlu kılıyor. Bu tür uygulamalar teknik olarak sinemaya yenilikler sunsa da, sanatsal bütünlüğü ve insan onurunu korumak için niyetlerin ve uygulamaların dikkatle denetlenmesi gerekiyor. Etik sınırların korunması, güvenli bir yaratım süreci için vazgeçilmezdir.

Sinemanın büyüsü ve insanın anlatımı geleceğin sinemasının teknolojiyle çatışması yerine onunla uyum içinde, yeni duygu ve estetik alanlar oluşturmaya odaklandığını ifade eden Kabaş, “Teknoloji ne kadar gelişirse gelişsin, bir hikâyeyi değerli kılan şey, onu anlatan insanın iç dünyasıdır. İnsan ve toplumla kurulan bağlar, hayatı yorumlama biçimi bu süreçte hala en belirleyici unsurdur.” diyerek sözlerini tamamladı. Kaynak: Beyaz Haber Ajansı (BYZHA).