Dijital Oyunlar ve Çocuk Gelişimi: Deneyimler ve Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar

8 Temmuz Video Oyunları Günü vesilesiyle Dr. Demet Gülaldı, çocuk gelişimi üzerinden dijital oyunların etkilerini ele aldı. Dijital oyunlar artık çocukluk döneminin ayrılmaz bir parçası olarak değerlendiriliyor ve küresel ağlar üzerinden milyonlarca çocuğu buluşturuyor. Teknolojik ilerlemelerin getirdiği bu dönüştürücü süreç, geleneksel oyun kültürünü değiştirdi ve çocukların dünyayı anlamlandırma, düşünce süreçlerini yapılandırma ile sosyal rollerini deneyimleme alanlarında yeni dinamikler ortaya çıkardı. Ancak bu etkilerin niteliği, teknolojinin kendisinden çok, bu teknolojinin çocukla kurduğu ilişkinin kalitesiyle belirleniyor.

Dijital oyunları tamamen yasaklamak pedagojik açıdan doğru değildir. Gülaldı, dijital oyunların çocuk yaşamından çıkarılmasının pratikte mümkün olmadığını belirterek, aşırı kısıtlamaların sosyal izolasyon ve merak/kaçış eğilimlerini tetikleyebileceğini vurguladı. Doğru yaklaşım ise gelişimsel ihtiyaçlara uygun sınırları net biçimde koymaktır.

Ailelerin dijital okuryazarlığı önemli. Oyun seçerken PEGI veya ESRB gibi uluslararası yaş sınırlamalarına dikkat edilmesi gerektiğini anlatan Gülaldı, bu etiketlerin yalnızca yaş sınırı koymakla kalmayıp içeriği de analiz eden koruyucu mekanizmalar sağladığını ifade etti.

Oyunlar çocuk için pasif bir izleyici haline getirilmemeli. Doğru değerlendirme ile çocuğun oyun sırasında strateji kurma, planlama yapma ve mantık yürütme becerilerini pekiştirmesi teşvik edilmelidir. İçerikte küfür, argo veya kumar benzeri öğelerin bulunmaması ayrıca dikkat edilmesi gereken kriterler arasındadır.

Şiddet içeren oyunlar duyarsızlaştırma riskini artırabilir. Yaşa uygunluk konusunda dikkatli davranılmasını isteyen Gülaldı, erken çocuklukta gerçeklik ile kurgu arasındaki çizginin henüz netleşmemiş olması nedeniyle kaygı ve uyku bozukluklarına yol açabilecek içeriklerden kaçınılması gerektiğini belirtti.

Strateji ve iş birliği odaklı oyunlar bilişsel ve sosyal becerileri destekler. Analitik düşünme, dikkat süreleri ve görsel-uzamsal becerilerin gelişimi için bu tür oyunlar öneriliyor; ortak hedefler için liderlik, rol paylaşımı ve kriz yönetimi gibi yetkinlikler de kazanılıyor.

Ekran süresiyle ilgili yaklaşım. Ekranlar bir bebek bakıcısı gibi kullanılmamalı; çocukla birlikte geçirilen zaman ve oyun üzerinden yapılan sohbetler daha kıymetli bulunuyor. Yaşa uygun süreler belirlenmeli ve uyku, beslenme, ders çalışma gibi rutinleri bozmayan bir denge kurulmalıdır. Kriz anları yerine, sakin bir zamanda karşılıklı uzlaşmayı hedefleyen bir medya sözleşmesi öneriliyor.

Dijital bağımlılık ve aşırı oyun. Aileler, çocuklarda aşırı oyun oynama belirtilerine dikkat etmeli; uyum bozuklukları, uyku ve okul başarısındaki düşüşler gibi işaretler uzman yardımı için çağrıda bulunuyor. Ayrıca, bazı vakalarda bu davranışlar, gerçek hayatta var olan başka bir problemin maskesi olabilir ve bu nedenle kapsamlı bir inceleme gerekebilir.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı