Birçok kişi hayatlarının bir döneminde travmatik ya da zorlu deneyimler yaşayabiliyor. Çocukluk ihmalleri, ani kayıplar, ağır hastalıklar, kazalar ve doğal afetler gibi olaylar, zihinde yer eden anıların sağlıklı biçimde işlenmesini engelleyebilir. Bu tür anılar karşılaşılan tetikleyicilerde yoğun korku, kaygı ya da utanç gibi tepkilerin ortaya çıkmasına yol açabilir.EMDR terapisi, bu rahatsızlıkları hafifletmeyi hedefleyen bilimsel bir psikoterapi yöntemidir. Beynin psikolojik yaralarını iyileştirme kapasitesini harekete geçerek, duygusal sıkıntıları ve buna bağlı semptomları azaltmayı amaçlar. Memorial Şişli Hastanesi Klinik Psikoloji Bölümü’nden Uz.Psi. Sevcan Aktaş, Dünya Ruh Sağlığı Günü vesilesiyle travmalar ve tedavi yöntemleri hakkında bilgi veriyor.Göz hareketleriyle duyarsızlaştırma ve yeniden işlemleme (EMDR) terapisinin temeli, rahatsız edici yaşam olaylarının beyin tarafından işlenmesini kolaylaştırmaktır. Bu yöntem, travmatik anıların beyindeki işlenişini hedef alır ve tıpkı fiziksel yaralanmalarda olduğu gibi beynin iyileşme sürecini başlatır.Taciz, aşağılanma ve başarısızlık gibi zor deneyimler beyinde donup kalabilir; bu da sonraki tetikleyicilerde yoğun tepkilere yol açabilir. EMDR, bu donmuş durumları yeniden işlemek için özel protokoller ve çift yönlü uyarım tekniklerini kullanır. Terapist, kişinin geçmiş öyküsünü ve mevcut belirtileri değerlendirir, ardından gelecekte hedeflenen değişimleri belirler. Anılar, olumsuz düşünceler, bedensel duyumlar ve duygular eşliğinde ele alınır; beyin yeniden devreye girerek bilgiyi bütünleştirmeye çalışır.Beynin mesajı değişir Bu süreç sayesinde sağ ve sol beyin yarım küreleri arasındaki iletişim güçlenir. Uyumlu bir yeniden işleme, rüya görme aşamasındaki REM benzeri bir süreçte bilgiyi sınıflandırır ve duygusal yükü azaltır. Böylece olay artık şu anda görülen bir tehdit değil, geçmişte yaşanmış bir deneyim olarak algılanır. Kişi, olaya ilişkin olumsuz düşünceleri daha dengeli bir bakış açısıyla ele alır; örneğin "Ben güçsüzüm" inancının yerini, "O anda elimden geleni yaptım" gibi yapıcı ifadeler alır. Zihinsel yoğunluk ve bedensel gerginlik azalır, kişi daha huzurlu bir halde bulunur.EMDR hangi durumlarda etkili olabilir? Başlangıçta travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) için geliştirilmiş olsa da bu terapi, farklı alanlarda da başarıyla uygulanabilir. Örnekler şunları kapsar:
- Travma sonrası stres bozukluğu (TSSB)
- Kaygı bozuklukları
- Sınav kaygısı ve performans baskısı
- Yas ve kayıp sonrası duygusal zorluklar
- Özgüven eksikliği ve değersizlik düşünceleri
- Çocukluk dönemi ihmal veya istismar deneyimleri
- Kaza veya ameliyat gibi fiziksel travmalardan sonra gelişen duygusal sorunlar
