Erişkin Aşılamasında Güncel Yaklaşımlar ve Öneriler

Toplumsal sağlığı korumada erişkin dönemde aşılamanın önemi giderek artıyor. Özellikle yan etmelere dair önyargıların giderilmesiyle, yetişkinler için uygun aşı programları uygulanabilir hale geliyor. Uzmanlar, sağlıklı bir toplum için erişkin dönemde de düzenli aşılamanın vazgeçilmez olduğunu vurguluyor ve kronik hastalıklar ile yaşlılıkta artan enfeksiyon riskine karşı korunmanın önemine dikkat çekiyor.

Dr. Hülya Kuşoğlu, erişkinlerde en güncel yaklaşımlara göre yapılması gereken aşıları şöyle özetliyor: Grip aşısı özellikle 65 yaş üstü, hamileler, kronik hastalıkları olanlar ve sağlık çalışanları gibi yüksek risk gruplarında vazgeçilmezdir; hastane yatışını ve ölüm riskini azaltır. Zatürre aşıları ise S. pneumoniae’nin çeşitli türlerine karşı etkilidir ve risk grubundaki kişiler için önerilir. Konjuge 20 valanlı aşı, bir kez uygulanmasıyla uzun süreli korunma sağlar. RSV aşısı ise 60 yaş sonrası grupta uygulanmakta olup, gebelerde de doktor önerisiyle kullanılabilir; yenidoğanlar için anneden geçen koruyucu antikorlar bu aşının uygulanmasıyla desteklenir ve tek doz olarak verilir.

Tetanoz-Difteri aşısı çocuklukta alınan bağışıklığın yıllar geçtikça azaldığı için erişkin dönemde 10 yılda bir tekrarlanır. Gebelikte 27. ve 36. haftalarda uygulanması, yenidoğanda tetanoz riskini azaltır. Dr. Kuşoğlu, bahçede dahi küçük bir yaralanmanın tetanoz enfeksiyonuna yol açabileceğini belirterek dikkatli olunması gerektiğini ifade ediyor.

Hepatit aşıları ülkemizde çocukluk programına entegre edildiği için Hepatit B ve Hepatit A hastalıkları azalmasına rağmen 1998 öncesi doğanlar açısından erişkin dönemde aşılanma önerilir. Hepatit B aşısı 3 doz, 6 ay içinde; Hepatit A aşısı ise 2 doz şeklinde uygulanır. Bu aşılar karaciğer hastalıkları ve siroz riskini azaltmada etkilidir.

Zona (Herpes Zoster) aşısı 2024 itibarıyla canlı olmayan formuyla uygulanıyor. Zona, ciltte süren ağrılı döküntülere sebep olabildiği için 50 yaş üzeri sağlıklı bireyler ile bağışıklığı baskılanmış kişilerde uygulanması önerilir. İki dozluk bir rejimle tamamlanır.

HPV aşısı HPV’nin bağışıklık sistemiyle etkileşimini hedefleyen bu aşı, artık 9 farklı tip içererek geniş kapsam sağlar. Cinsel aktivitenin başlamasından önce tamamlanması tavsiye edilse de, aktivite başladıktan sonra da aşı uygulanabilir. Üç dozluk serüven, özellikle rahim ağzı kanseri ve diğer HPV ilişkili kanserleri önleme konusunda etkilidir.

Bu bilgilerin her biri, kişinin yaşı, sağlık durumu ve yaşam tarzına göre değişebilecek bir planın parçasıdır. Herhangi bir aşı olmadan önce, doktorunuzla mevcut sağlık durumunuza uygun bir rehberlik almak en doğru adımdır.