HIV: Bilinçlenme, Damgalama ve Güncel Tedavi Gelişmeleri Üzerine Panel Özeti

İstanbul Atlas Üniversitesi Tıp Fakültesi Dahili Tıp Bilimleri Bölümü Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı üyelerinin katılımıyla gerçekleştirilen panelde HIV’in yapısı, etkileri ve tedavi olanakları masaya yatırıldı. Uzmanlar, HIV ile yaşayanların karşılaştığı toplumsal damgalamanın, hastalığın tedaviye erişimini ve sağlık hizmetlerine ulaşımını önemli ölçüde zorlaştırdığını vurguladı ve bu durumun azaltılması için eğitimli yaklaşımların gerekliliğini söyledi.

Panele konuşmacı olarak katılan Prof. Dr. Selim Badur, HIV’in küresel olarak milyonlarca kişinin hayatını etkilediğini ve her yıl yüzbinlerce ölümün kaydedildiğini belirtti. Aynı anda, hastalığın doğru tedaviyle kontrol altına alınabileceği ve koruyucu önlemlerle bulaşın önlenebileceği konusunda umut verici gelişmelerin olduğuna dikkat çekti. Damgalanmanın sağlık hizmetlerine erişimde önemli bir bariyer oluşturduğunu ifade eden Badur, bu sorunun aşılması için farkındalık ve bilgilendirme çalışmalarının vazgeçilmez olduğunu belirtti.

Damgalama korkusu nedeniyle özellikle HIV pozitif bireylerin hastaneye başvuru ve düzenli kontrollerini sürdürmede güçlük yaşadıklarını aktaran Kırmızı Kurdele Derneği temsilcisi Arda Karapınar, damgalama endişesinin test yaptırmaktan bile caydırıcı olabildiğini dile getirdi. Damgalamayı azaltmaya yönelik ölçek çalışmasına katılanların önemli bir kısmının, bilgilerin kendileriyle ilgisi olmayan kişilere sızabileceği endişesi taşıdığını ifade etti.

HIV’in güncel tedavi ve önleme durumu üzerine konuşan Prof. Dr. Fatma Bozkurt, “HIV Önleme ve Tedavide Güncel Gelişmeler” başlıklı sunumunda, tedavide kayda değer ilerlemeler olduğunu ve uzun süre etkili tedavi seçeneklerinin geliştiğini paylaştı. Ayrımcılığın kökeninde eğitimsizlik ve bulaş yollarının yeterince anlaşılmaması yatıyor. HIV’in kan ve kan ürünleriyle ya da ortak enjektör kullanımıyla bulaştığını, tükürükle bulaşmadığını ve aynı ortamları paylaşmanın risk oluşturmadığını bilmek, mücadelede kritik öneme sahip.

Bozkurt, HIV’in bağışıklık sisteminin önemli hücrelerinden CD4 T lenfositlerini hedeflediğini ve zamanla bağışıklık yetmezliğine yol açtığını hatırlatarak, küresel ölçekte 40 milyonu aşan HIV pozitif sayısına vurgu yaptı. Doğru korunma ve düzenli testlerle enfeksiyonun kontrol altına alınabileceğini belirtti. Ayrıca güvenli cinsel davranış ve tek eşlilik gibi davranışsal önlemlerin, bulaş riskini azaltmada temel unsurlar olduğuna değindi.

HIV tedavisinde tablet ve enjeksiyon seçeneklerine değinildi. Cabotegravir Long-Acting’in 2021’de FDA onayı aldığı ve 2022’de WHO önleme kılavuzuna dahil edildiği; 2025 itibarıyla birçok ülkede kullanıma girdiği belirtildi. 2024 sonunda Lenacapavir gibi daha uzun etkili antiviral ajanların da klinik kullanıma girerek tedaviye ve önleme kapasitesine katkı sağladığı ifade edildi.