İsrafı Kapatalım, Faydayı Açalım: E-atık Yönetiminde Tamir Kafe ve Döngüsel Ekonomi Vurgusu

Elektrikli ve elektronik eşyaların yaşamımızdaki vazgeçilmez konumunu ve bunların bertarafında en iyi yönetim yöntemlerinin önemini vurgulayan bir açıklama yapıldı. Avrupa Atık Azaltım Haftası bu yıl 22-30 Kasım 2025 tarihlerinde “İsrafı Kapat, Faydayı Aç” temasıyla E-atık odaklı olarak yürütülüyor. Bu dönemde, Azalt-Yeniden Kullan-Geri Dönüştür-Geri Kazan-Bertaraf Et hiyerarşisi ön planda tutuluyor ve atık azaltımı temel hedef olarak belirleniyor. İstanbul Teknik Üniversitesi öğretim üyesi ve SÜT-D Başkanı Prof. Dr. Filiz Karaosmanoğlu, ulusal servetimizin E-atıklar doğru yönetilmediğinde insan ve doğa sağlığına zarar verebileceğini ifade etti.

İsrafı Kapatalım, Faydayı Açalım başlığı altında Karaosmanoğlu şu görüşleri paylaştı: Birçok farklı büyüklükte elektrikli ve elektronik eşya günlük yaşamımızda yanımızda bulunuyor. Eşyaları satın alırken enerji verimliliği, onarılabilirlik ve uzun ömür önemli kriterler olmalı. Bozulduğunu düşündüğümüz her eşyanın yeniden kullanıma veya onarıma alınması gerekir. Böyle bir yaklaşım, hem çevresel hem de ekonomik fayda sağlar. Ardından, E-atık için yeniden kullanım ve onarım kültürü ile döngüsel ekonominin yerli hammaddelere dönüşüm mekanizması başlatılmalıdır. E-atık yapısı, zararlı ve tehlikeli bileşenler içerebilirken, geri dönüştürülebilir kritik ham maddeler ve nadir toprak elementleri de içerebilir. Bu nedenle, İsrafı Kapatalım, Faydayı Açalım çağrısı ile sürdürülebilir bir yol haritası belirlenmelidir.

Tamir Kafe Hareketi Başlasın çağrısı, Küresel Tamir Kafe Hareketi ile gençlere eşyalara bakış açısı kazandırmayı ve tamir becerisi geliştirmeyi hedefliyor. Bu sayede, ihtiyaç duyulan araçlar ve malzemeler bulunan kafelerde ya da okullarda gönüllüler eşliğinde eşyaların ömrü uzatılıyor ve sürdürülebilir yaşam kültürü yaygınlaşıyor. Farklı türde eşyalarla birlikte tamirat mümkün olurken, elektrikli-elektronik eşyalar için özel tamir atölyeleri de kurulabiliyor. Şu anda 3791 kafede 56.865 gönüllüyle aylık olarak 68.238 eşya tamir ediliyor.

Avrupa Atık Azaltım Haftası sürecinde Marmara Belediyeler Birliği Türkiye koordinatörü olduğu belirtilerek, Hırvatistan ve Portekiz’de de yeni merkezler açılıyor. Ülkemizde bu hareketin yerel kültürde yeniden canlandırılması için muhtarlar, belediye başkanları, EEE üreticileri ve ilgili dernekler öncülük yapabilir. TÜM PAYDAŞLARIN KATILIMI ÖNEMLİ vurgusu yapılarak Tamir Kafe Hareketi’nin genişletilmesi gerektiği ifade edildi.

SÜT-D (Sürdürülebilir Üretim ve Tüketim Derneği) ise 2013 yılında kamu, iş ve akademi temsilcileriyle kuruldu. SÜT-D, sürdürülebilir üretim ve tüketim konusunda toplumsal farkındalık oluşturmak, enerji, su ve atık yönetimi konularında en iyi uygulamaları yaymak; çevre kirliliği ve iklim değişikliğiyle mücadele etmek; biyoçeşitliliği korumak için çalışmalar yürütüyor. Dernek, bir yandan sürdürülebilirlik yönetimini hem sosyal hem de teknik yönleriyle ele almayı hedeflerken, bugün ve gelecekte insanların refahı için sivil toplumu güçlendirmeyi amaçlıyor.