İzmir Fotoğrafhanesi: Görsel Hafızanın Dili ve Dijital Erişilebilirlik Hedefleri

APİKAM’da açılan “İzmir Fotoğrafhanesi-Görsel Hafızanın İnşası (1840-1922)” sergisi, İzmir’in görsel belleğini ilk kez kapsamlı bir çerçevede sunuyor. Kentin fotoğraf tarihi üzerinde duran bu sergi, yerel ve uluslararası İzmirli fotoğrafçıların üretimlerini yeniden gözler önüne serecek şekilde tasarlandı. Küratör Aybala Yentürk ve proje koordinatörü Dr. Serhan Kemal Saygı’nın özenli çalışmasıyla sergi, İzmir’in geçmişine yeni bir bakış getiriyor.

Etkinlik süresi 13 Aralık 2026’ya kadar açık olacak olan sergi, ziyaretçilere hafta içi 09.00-17.00 ve hafta sonu 10.00-17.00 saatlerinde kapılarını açıyor; pazartesi günleri ise ziyaret mümkün değil.

Başkan Dr. Cemil Tugay’ın yönettiği törende, İzmir’in kültürel mirasına verilen değerin altı çizildi. “Kültürümüzün farkında olmak ve sahip çıkmak, iyi bir gelecek için başlangıçtır” diyen Tugay, benzer girişimlerin çoğalmasına yönelik teşvik mesajını da paylaştı. Ayrıca APİKAM dijital arşivinin 2026 yılında erişime açılması hedefiyle ilgili heyecanını dile getirdi; bu sayede kullanıcılar yapay zeka destekli arama imkanıyla geniş bir koleksiyona ulaşabilecek.

Arşiv dönüşümü ve eğitim hedefleriSaygı ise serginin yalnızca bir açılıştan ibaret olmadığını vurgulayarak, APİKAM’ın yaklaşık 300 bin belgeyi kapsayan dijital arşivinin çok dilli ve OSR uyumlu bir altyapıyla yeniden yapılandırılacağını belirtti. Bu süreçte yapay zeka destekli erişim, öğrenciler ve araştırmacılar için hızlı ve düzenli bilgi akışı sağlamayı amaçlıyor.

Yentürk, serginin yaklaşık bir yıllık bir hazırlık süreciyle biçimlendiğini ve İzmir’in tarihsel fotoğraf hafızasına dair yüzlerce görüntüyü bir araya getirerek bağlam oluşturduklarını söyledi. İçerikte hem uluslararası hem yerel arşivlerden derlenen materyallerin bir araya gelmesiyle zengin bir fotoğrafik anlatı kuruldu.

Sergi içeriğinin temel hedefi İzmir’i yalnızca manzara olarak görmekten öte, gündelik yaşamın ritmi ve kentlinelerin görsel temsillerini de merkeze almak. 19. yüzyıl sonu ve Osmanlı dönemi için öne çıkan Yıldız Albümleri gibi başlıklar, kentin görsel belleğinde özel bir konuma işaret ediyor.

Girişimlerin kapsamı sergiye katılan koleksiyonlar arasında Mert Rüstem, Nejat Yentürk, Ercüment Tahtakıran gibi isimlerin arşivleriyle birlikte Fabio Tito, Mark Giraud ve Patrice Guiffray gibi uluslararası katkılar yer alıyor. APİKAM’ın daha önce gün ışığına çıkarmadığı fotoğraflar da ziyaretçilerle buluşuyor. Bu birikim, İzmir’in çok kültürlü görsel üretim geleneğini ve kent hafızalarını bir araya getirerek görsel geçmişi gün yüzüne çıkarıyor.

Etkinliğin vizyonu İzmir Fotoğrafhanesi sergisi, kentin görsel mirasını bütünsel bir çerçeve içinde ele alarak kentli fotoğrafçıların konumunu güçlendirmeyi ve koleksiyonlar arasındaki bağları somutlaştırmayı amaçlıyor. Bu yaklaşım, kentin tarihsel değişim süreçlerini ve farklı toplulukların portreleşmesini de gözler önüne seriyor.

Sergiden bir sonraki adım olarak planlanan bir kitap çalışmasıyla, İzmir’in 80 yılı aşan fotoğrafçılık mirası kalıcı ve güvenilir bir kaynağa dönüşecek. Yayımlanacak eser bu mirası derinleştirmenin yanında akademik ve kültürel çalışmalara zemin oluşturmaya odaklanıyor.