İzmir'de deprem riskine karşı bilimsel veriyle hazırlık sürüyor

Kapsamlı çalışmalar sürüyor

İzmir Büyükşehir Belediyesi, 30 Ekim 2020 depreminin ardından kentin deprem riskini azaltmaya yönelik geniş kapsamlı bir hazırlık yürütüyor. Zemin araştırmalarından yapı envanterine, Deprem Master Planı'ndan hasar tahmin sistemine kadar uzanan çalışmalarda yaklaşık 120 bin yapının envanteri çıkarıldı. Afet eğitimleri ve tatbikatlarla da 2026 yılında 19 bin 664 kişiye ulaşıldı.

Belediye, olası depremlerde can ve mal kayıplarını en aza indirmek için afet öncesi hazırlıklarını bilimsel verilere dayandırıyor. Hedef, İzmir'in depreme karşı direncini artırmak. Afet İşleri ve Risk Yönetimi Dairesi Başkanlığı'nın koordinasyonunda yürütülen mikrobölgeleme araştırmaları, yapı envanteri çalışmaları, Deprem Master Planı ve afet eğitimleri bu kapsamlı yapının temelini oluşturuyor.

Konak'ta 40 sondaj tamamlandı

Bornova ve Karşıyaka'nın ardından mikrobölgeleme çalışmaları Konak ve Bayraklı'da sürüyor. Yaklaşık bir ay önce başlayan saha çalışmalarında Konak'ta 40 sondaj tamamlandı. Göztepe Stadı çevresinden Konak İskelesi'ne uzanan alanda yer altı tabakalarının özellikleri, anakayanın derinliği ve zeminin deprem anındaki davranışı inceleniyor.

1 milyon hektardan fazla alanda jeolojik etüt

İzmir Büyükşehir Belediyesi bugüne kadar kent genelinde 1 milyon 113 bin 67 hektarlık alanda jeolojik etüt gerçekleştirdi. Bu etütler 1/25 bin ölçekli imar planlarına altlık oluşturuyor. Ayrıca 25 bin 218 hektarlık alanda imar planlarına esas mikrobölgeleme ve jeolojik-jeoteknik etüt raporları hazırlanarak ilgili kurumlarca onaylandı.

Bornova ve Karşıyaka'da sismik mikrobölgeleme kapsamında saha ve laboratuvar araştırmaları yapıldı. Karşıyaka'da derin sondaj ve jeofizik ölçümlerin yanı sıra olası diri fayları araştırmak için dört paleosismolojik hendek açıldı. Elde edilen verilerle yerel zemin koşulları, anakaya derinliği, temel saha periyodu ve sıvılaşma potansiyeli değerlendirilerek kent planlaması ve yapılaşma kararlarına bilimsel temel sağlanması hedefleniyor.

ZF sınıfı zeminler için özel tasarım çalışması

Karşıyaka'da, Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği'nde standart hesaplama ölçütleri tanımlanmayan ve özel analiz gerektiren ZF (sorunlu ve riskli zemin) sınıfı zeminlere yönelik bir çalışma yürütülüyor. Türkiye'de bir ilk olarak nitelendirilen bu çalışmada, söz konusu zeminlerde depremin etkisini hesaplamak için kullanılacak bölgesel ölçütler belirlenmeye çalışılıyor. Böylece bu alanlarda inşa edilecek binaların depreme dayanıklı tasarımına bilimsel bir dayanak oluşturulması amaçlanıyor.

Yapı envanteri tamamlandı

İzmir Büyükşehir Belediyesi, Bayraklı, Bornova ve Karşıyaka'da yaklaşık 120 bin yapının envanterini çıkardı. Binaların mevcut özelliklerine ilişkin veriler derlenerek ayrıntılı mühendislik incelemesi gereken yapılar belirleniyor. Elde edilen verilerin kentsel dönüşüm çalışmalarına bilimsel altyapı sağlaması bekleniyor. Envanter çalışmasının İl Afet Risk Azaltma Planı (İRAP) kapsamında diğer ilçelere yaygınlaştırılması ve önceliklendirme sonuçlarının ilgili kurumlarla paylaşılması planlanıyor.

Ön incelemesi yapılan binalarda süreç izleniyor

30 Ekim 2020 İzmir depreminin ardından vatandaşların başvuruları üzerine mevcut binalarda ön incelemeler yapıldı. Ayrıntılı mühendislik değerlendirmesi gereken yapıların maliklerine, 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı tespiti veya Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği kapsamında deprem performans analizi yaptırmaları için resmi bildirimde bulunuldu. Belirlenen süre içinde işlem yaptırmayan yapıların takibi sürüyor ve bu binalar için resen riskli yapı tespiti yapılmasına yönelik çalışmalar yürütülüyor.

İzmir'in deprem yol haritası hazırlanıyor

İzmir'in deprem risklerini bütüncül biçimde değerlendirmek ve uzun vadeli risk azaltma politikaları oluşturmak amacıyla İzmir Deprem Master Planı hazırlıkları sürüyor. Dokuz Eylül Üniversitesi koordinatörlüğünde, akademik iş birliği ve belediye teknik ekiplerinin katkısıyla yürütülen çalışmada deprem tehlikesi, yapı stoku, kritik altyapı, ulaşım, kent planlaması, afet yönetimi, eğitim ve toplumsal dirençlilik birlikte ele alınıyor. Planla, öncelikli müdahale alanlarının belirlenmesi ve ilgili kurumların sorumluluklarını içeren uygulanabilir bir yol haritası hazırlanması hedefleniyor.

Deprem öncesi hasar tahmini yapılacak

Deprem risklerini önceden değerlendirmek ve afet sonrası müdahaleyi güçlendirmek amacıyla Deprem Ön Hasar Tahmin ve Karar Destek Sistemi geliştiriliyor. Dokuz Eylül Üniversitesi koordinatörlüğünde yürütülen coğrafi bilgi sistemi tabanlı çalışmayla farklı deprem senaryolarında binalarda oluşabilecek hasarlar, ulaşım ağlarındaki kapanmalar ve içme suyu ile kanalizasyon altyapısındaki olası etkiler önceden belirlenmeye çalışılıyor. Acil müdahale noktalarına erişim de sistem üzerinden değerlendirilecek. Merkezdeki 11 ilçede pilot uygulaması yürütülen sistemin İzmir'in 30 ilçesine aşamalı olarak yaygınlaştırılması planlanıyor.

2026'da afet eğitimleriyle 19 bin 664 kişiye ulaşıldı

İzmir Büyükşehir Belediyesi, afetlere karşı hazırlığı güçlendirmek için eğitim ve tatbikatlarını sürdürüyor. 2025 yılında eğitimlere 3 bin 799, tatbikatlara 3 bin 782 kişi katıldı. Ekim 2026 itibarıyla ise 120 eğitimde 17 bin 821, 43 tatbikatta bin 843 kişiye ulaşıldı. Böylece yılın ilk on ayında eğitim ve tatbikatlara katılanların toplamı 19 bin 664 oldu. Eğitimlerde deprem ve yangın başta olmak üzere afet anında doğru davranış, tahliye, temel ilk yardım ve güvenli müdahale konuları ele alınıyor. Tatbikatlarla belediye personelinin hazırlık düzeyi ve müdahale kapasitesinin artırılması hedefleniyor.

Çocuklardan yaşlılara, her kesime özel hazırlık

Afet bilincini toplumun tüm kesimlerine yaymak amacıyla okul öncesinden ortaöğretime kadar farklı yaş gruplarına yönelik eğitimler düzenleniyor. Engelli bireyler, yaşlılar, kadınlar ve diğer kırılgan grupların ihtiyaçlarına uygun çalışmalar da özel eğitim kurumları, dernekler, huzurevleri ve ilgili kamu kurumlarıyla iş birliği içinde yürütülüyor. Toplanma alanları, geçici barınma, lojistik destek, tahliye ve kurumlar arası koordinasyona yönelik hazırlıklar sürüyor. Tatbikat sonuçlarının değerlendirilerek eksikliklerin giderilmesi ve afet hazırlıklarının geliştirilmesi hedefleniyor.

Hedef, afet öncesinde riskleri azaltmak

Mikrobölgeleme ve yapı envanteri çalışmalarının kent geneline yaygınlaştırılması, İzmir Deprem Master Planı'nın uygulanabilir strateji ve yatırım programlarına dönüştürülmesi, kritik altyapının güçlendirilmesi ve bilimsel veriye dayalı karar destek sistemlerinin geliştirilmesi planlanıyor. Yapı güçlendirme ve kentsel dönüşüm yatırımları için kurumlar arası iş birliği ile sürdürülebilir finansman olanaklarının geliştirilmesi de amaçlanıyor. Tüm bu çalışmalarla İzmir'in afetlere hazırlık kapasitesinin artırılması ve daha güvenli, dirençli bir kent haline getirilmesi hedefleniyor.