Karaman'da Keşfedilen Yeni Biarum Türü: Karaman Yılanpancarı ve Bilimsel Süreç

Karaman yöresinde Dereköy yakınlarında tespit edilen floraya yeni bir tür eklediğini söyleyen Prof. Dr. Hasan Yıldırım, bu keşfin Anadolu’nun hâlâ keşfedilmeye değer biyolojik zenginliklere sahip olduğunu bir kez daha kanıtladığını vurguluyor. Ekipte Yıldırım ile birlikte çalışmış olan Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi öğretim üyesi Dr. Öğr. Üyesi Ömer Çeçen ve Şanlıurfa İl Millî Eğitim Müdürlüğü’nde görevli Doç. Dr. Mehmet Maruf Balos, bilimsel taksonomik çalışmaları sonucunda Yılanpancarı (Biarum) cinsinden yeni bir türün ortaya çıktığını belirtti.

Yeni türün keşfi, bitki dünyasına özgün bir ek olarak değerlendiriliyor. Turkish press açıklamasında aktarıldığı gibi bitkinin ailesi Yılanyastığıgiller (Araceae) ve cinsi Biarum olarak adlandırılıyor, yakın akraba olarak Antalya çevresinde görülen Dağ yılanpancarı (Biarum rifatii) ile karşılaştırmalı olarak ince­lendi. Morfolojik farklar, spatha iç yüzeyi, çiçek borusunun formu ve stigma yapı­sı gibi karakterlerin belirgin olması nedeniyle türün yeni olduğuna işaret ediyor. İlk keşfi yapan ve bu süreçte önemli rol üstlenen Gülşen Kavas’a ithafen ‘Biarum gulsenianum’ adı verdildi; Türkçe karşılığı ise Karaman bölgesine atıfla ‘Karaman yılanpancarı’ olarak konuldu.

Türün bilimsel tanıtımı için çalışmalar Annales Botanici Fennici dergisinde yayımlandı ve bu gelişme, türün bilim dünyasına resmi olarak kazandırılmasını sağladı. Türün durumu ise küresel ölçekte Kritik tehlikede kategorisinde değerlendiriliyor. Biarum cinsi, Akdeniz Havzası’ndan Güney Afrika’ya uzanan geniş bir yayılışa sahip ve yaklaşık 22 tür içeriyor. Türkiye, bu cinsin önemli çeşitlenme merkezlerinden biri konumunda ve yeni keşifle birlikte ülkemizde bilinen tür sayısı 12’ye, endemik tür sayısı ise 4’e yükseldi.

Çalışmanın güvenilirliği ve kapsamı, ekip içinde yer alan uzmanlar tarafından şu şekilde özetlendi: Yeni tür, yalnızca dar bir alanda, 100 bireyden az bir popülasyonu temsil ediyor ve bu yüzden IUCN (2025) kriterlerine göre Kritik Tehlikede olarak sınıflandırılıyor. Bitki, toksik özelliğe sahip olduğu için hayvanlar tarafından tüketilmiyor; ancak habitat kaybı ve toprak tahribatı gibi tehditler mevcut. Bu nedenle koruma planlarının acilen oluşturulması ve habitatın güvence altına alınması gerektiği vurgulanıyor.

Çalışma ekibi; Ege Üniversitesinden Prof. Dr. Hasan Yıldırım, Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesinden Dr. Öğr. Üyesi Ömer Çeçen, Şanlıurfa İl Millî Eğitim Müdürlüğünden Doç. Dr. Mehmet Maruf Balos ve Balıkesir Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi öğrencisi bitki ressamı Hazelnas Varol’dan oluştu. Kaynak: Beyaz Haber Ajansı (BYZHA).