Mübadele Anıtı: Hafıza ve Köprüler Üzerinden Yeniden Bağlar Kurulması

Başiskele Yeniköy’de açılan Mübadele Anıtı, Türkiye–Yunanistan nüfus mübadelesinin toplumsal hafızadaki yerini canlı tutma amacıyla hayata geçirildi. Başkan Tahir Büyükakın, hafızanın kopmaması için gösterilecek çabaların önemine vurgu yaptı ve bu bağın sürdürülmesini diledi.

Batı Trakya Türkleri Dayanışma Derneği’nin talebiyle hayata geçirilen proje, anıtın tanıtımıyla birlikte mübadele yıl dönümünü de kapsayan bir törenle kentte karşılandı. Yeniköy Bayrak Meydanı’ndaki ziyaretçiler ve katılımcılar, bu mirası geleceğe taşıma sorumluluğunu paylaştılar.

Toplumsal hafızaya vurgu törende, Yeniköy Camii Merkez Camii İmamı Numan Ayaz’ın Kur’an-ı Kerim tilavetiyle başladı. Başkan Büyükakın, anıtın taşıdığı anlamı ve hafızadaki önemini şöyle özetledi: “Geçmişle bağlantıyı kuran hafıza vardır ve milletler geçmişlerinden koparsa hafıza kaybıyla yüzleşirler. Nereden geldiklerini, nereye gittiklerini ve kim olduklarını korumak için bu bağlar gereklidir.”

Bağların hiç kopmadığı bir tarih diyen Büyükakın, 1923’te imzalanan anlaşmanın ardından yaklaşık 500 bin Müslüman Türk’ün mübadeleye tabi tutulduğunu, bölgedeki asimilasyon politikalarının ise uzun yıllar sürdüğünü hatırlattı. “Batı Trakya ile bağımız hiç kopmadı; temas kesilmedi” ifadesiyle bu tarihin bugün için de anlamlı olduğunu belirtti.

Geçmişe bir geçiş kapısı olarak tasarlanan anıtın, kültür emperyalizmi ve asimilasyon politikalarının eleştirisini içeren bir bağlamda konumlandırıldığına değinen Büyükakın, bu anıtın kimlik ve tarihle kurulan bağın bir köprüsü olduğunu vurguladı. Oradaki yazılar ve fotoğraflardan çok daha fazlasını anlatan bu yapı, geçmişten yarınlara uzanan bir geçiddir.

Gelecek nesillere mesaj olarak gördüğümüz bu anıt, gençlerin 1923 ve sonrasındaki süreçte neler yaşandığını görmesini amaçlıyor. Başiskele’de yürütülen çalışmalar arasında bu anıt, en önemli hizmet olarak ön plana çıkıyor; çünkü o, tarih ile bugün arasında bir aktivite ve varlık hissi sunuyor.

Bir anıtın ötesinde bu yapı, köprüler, yollar ve diğer altyapı unsurlarından daha büyük bir anlam taşıyor. Çünkü bu anıt, devlet, bayrak, din ve vatan kavramlarının birlikte var olabildiğini hatırlatıyor ve geriye kalan her şeyin anlamını güçlendiriyor.

Manevi değerler paha biçilemez olarak nitelendirilen bu proje için emeği geçenlere teşekkürler sunuldu. Geçmişte bu topraklar için hayatını kaybedenler için saygı duruşu ve anıların canlı tutulması için karanfil bırakılmasıyla törensonlanmış oldu. Bölgedeki dernekler ve sivil toplum temsilcileri, bu anıtın değerli olduğunu dile getirerek, yenilikler ve mübadeleyi anlatan Göç Müzesi’nin de yakın zamanda hayata geçirileceğini duyurdular.