Nuri Aslan COP31'de: Yerel Yönetimlere Finansman Çağrısı

İBB Başkanvekili Nuri Aslan, COP31 Küresel Finans Zirvesi kapsamında iki ayrı oturuma katılarak İstanbul'un ulaşım, afet dayanıklılığı ve iklim politikalarına ilişkin çalışmalarını anlattı. Aslan'ın konuşmalarında öne çıkan başlıklar ise yerel yönetimlerin finansmana erişim sorunu oldu.

Aslan, zirvedeki açılış konuşmasında "Sürdürülebilir Ulaşım: İşbirlikleri ve Uygulamadaki Çözümler" etkinliğine hitap etti. Kent yönetimlerinin temel sorumluluğunun iklim krizinin etkilerini azaltmak, kentleri afetlere hazırlamak ve olağanüstü durumlarda yaşamın sürekliliğini sağlamak olduğunu ifade etti.

"Ulaşımı Hem Gündelik İhtiyaçları Hem de İklim Risklerini Gözeterek Planlıyoruz"

Aslan, bir kentin dayanıklılığının yalnızca binaların sağlamlığıyla değil, vatandaşların en zor koşullarda bile temel hizmetlere ulaşabilmesiyle ölçüldüğünü söyledi. Ulaşım sistemlerinin kent yaşamının sürekliliği için vazgeçilmez olduğunu, aynı zamanda sera gazı emisyonlarının önemli kaynaklarından biri olduğunu belirterek şunları aktardı:

"Bu nedenle İstanbul'da ulaşımı hem gündelik ihtiyaçları hem de iklim risklerini gözeterek planlıyoruz."

"Hedefimiz, Birbirini Tamamlayan Bir Ulaşım Sistemi Kurmak"

Aslan, metro, otobüs ve vapurun birbirini tamamladığı bir ağa yatırım yaptıklarını, yaya ve bisiklet ulaşımını da bu ağın parçası olarak gördüklerini açıkladı. Verilere göre İstanbul'un toplam raylı sistem ağı bugün 402,6 kilometreye ulaştı. Son yedi buçuk yılda deniz ulaşımında 11 yeni hat hizmete açıldı ve Şehir Hatları ile her gün yaklaşık 200 bin yolcu taşınıyor. 600 kilometreyi aşan bisiklet yolu ağı büyütülürken ilçelerde 2 bin 400 elektrik destekli paylaşımlı bisiklet kullanıma sunuldu.

Aslan, hedefin İstanbulluların güvenilir, erişilebilir ve düşük karbonlu seçenekler arasında kolayca geçiş yapabileceği bir sistem kurmak olduğunu vurguladı.

"İstanbulluların Günlük Ulaşım Deneyimlerini Dinledik"

Aslan, Avrupa Birliği finansmanıyla ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nın Ulaştırma Sektörel Operasyonel Programı kapsamında yürütülen İstanbul Sürdürülebilir Kentsel Ulaşım Planı Aşama II – Uygulama Planı Projesi'ni örnek olarak gösterdi. Hanehalkı anketleri, yol sayımları ve katılım çalışmalarıyla vatandaşların günlük ulaşım deneyimlerinin dinlendiğini belirtti.

Kurumların, uzmanların ve sivil toplumun katkısıyla 11 pilot uygulama önerisinin geliştirildiğini anlatan Aslan, bu önerileri şöyle sıraladı: düşük emisyon alanları, otobüs öncelikli şeritler, yaya öncelikli sokaklar, bisiklet ağının geliştirilmesi, iskelelere erişimin iyileştirilmesi ve yeni deniz hatları. Amacın toplu ulaşımı ve aktif hareketliliği güçlendirerek özel araca bağımlılığı ve ulaşımdan kaynaklanan emisyonları azaltmak olduğunu söyledi.

Krizlere Önden Hazırlık

Aşırı hava olayları ve afet risklerinin de planlamada dikkate alındığını ifade eden Aslan, hedefin yalnızca kriz anında müdahale etmek değil, ulaşım ağını önceden krizlere hazırlamak olduğunu belirtti. Bu kapsamda hazırlanan "Afetlere Dayanıklı Kentsel Hareketlilik Yol Haritası"nda deprem, sel ve tsunami senaryolarının ulaşım ağı üzerindeki olası etkileri analiz edildiği, kritik altyapı unsurları ile öncelikli müdahale alanlarının belirlendiği aktarıldı. Hazırlığın afet öncesi, afet anında ve sonrasını kapsayan stratejilerle ele alındığı kaydedildi.

"İklim Hedeflerini Kentin Geleceğine Yön Veren Mekânsal Kararlarla İlişkilendiriyoruz"

Açılış konuşmasını, ortaklıkların güçlendirilmesi ve uygulanabilir çözümlerin geliştirilmesi dileğiyle tamamlayan Aslan, ardından "Küresel Taahhütlerden Yerel Ölçekli Uygulamaya: Paris Anlaşması'nın Hayata Geçirilmesinde Yerel ve Bölgesel Liderlik" etkinliğine katıldı.

Moderatörün sorularını yanıtlayan Aslan, İstanbul Büyükşehir Belediyesi olarak 2050 yılına kadar iklim nötr ve iklim değişikliğine dirençli bir kent oluşturmayı hedeflediklerini söyledi. Bu doğrultuda 2021'de İklim Değişikliği Eylem Planı, 2023'te Sürdürülebilir Enerji ve İklim Eylem Planı, 2025'te ise Yeşil Şehir Eylem Planı'nın hayata geçirildiğini belirtti. Hazırlıkları süren İstanbul Çevre Düzeni Planı'nda su havzaları, afet riskleri, ulaşım ve yerleşim kararlarının birlikte ele alındığını ifade etti.

"Yerel Yönetimler Teknik ve Finansal Olarak Desteklenmelidir"

Şehirlerin küresel iklim taahhütleri karşısındaki sorunlarını soran moderatöre yanıt veren Aslan, yerel yönetimlerin en temel sorununun üstlendikleri sorumluluklarla sahip oldukları kaynaklar arasındaki uyumsuzluk olduğunu söyledi. Özellikle iklim finansmanına erişimin önemli bir engel oluşturduğunu belirten Aslan, belediyelerin güçlü projeleri olsa da bu projeler için gereken uzun vadeli ve uygun koşullu finansmana her zaman ulaşılamadığını ifade etti.

Aslan, yerel yönetimlerin yalnızca yatırımların hayata geçirilmesi aşamasında değil, fizibilite ve proje geliştirme süreçlerinden itibaren teknik ve finansal olarak desteklenmesi gerektiğini vurguladı.

"Riski Birlikte Göremezsek, Çözümü de Birlikte Üretemeyiz"

Aslan, yetki ve sorumlulukların farklı kurumlar arasında parçalı olmasının bir diğer sorun olduğunu belirtti. İklim değişikliğinin idari sınırları tanımadığını söyleyen Aslan, taşkın riskinin yalnızca dere yatağında değil; evler, yollar, altyapı ve kent yaşamının tamamında etkili olduğunu örnek verdi. Bu nedenle dere havzası, yapı stoku, ulaşım ağı ve kritik altyapının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Kurumların aynı veriler üzerinden ortak karar alabildiği bir planlama anlayışına ihtiyaç duyulduğunu vurgulayan Aslan, "Riski birlikte göremezsek, çözümü de birlikte üretemeyiz" dedi. Kurumlar arası veri paylaşımının kentin güvenliği ve insan hayatının korunması açısından kritik olduğunu belirten Aslan, iklim politikalarının sosyal boyutuna da dikkat çekti: "Yeşil dönüşümün maliyetini düşük gelirli hanelere ve çalışanlara yükleyemeyiz; yeni eşitsizliklere yol açmamalıyız."

Dört Öneri

Mega kentlerin ihtiyaç ölçeğinin büyük olduğunu, büyük finans kaynaklarında ulusal hükümetlerin belirleyici rol oynadığını hatırlatan Aslan, dört öneri sundu:

Birincisi, yerel yönetimlerin iklim müzakerelerinde daha güçlü temsil edilmesi ve deneyimlerinin ulusal iklim hedeflerine yansıtılması. İkincisi, belediyelerin iklim projelerini hayata geçirebilmesi için doğrudan erişilebilir, uzun vadeli ve uygun koşullu iklim finansmanının sağlanması. Üçüncüsü, ulusal hükümetler, yerel yönetimler, uluslararası kuruluşlar ve finans kurumları arasında kalıcı iş birliği mekanizmalarının kurulması. Dördüncüsü ise iklim değişikliğine uyum, doğa temelli çözümler, afet risklerinin azaltılması ve kayıp ve zarar konularının müzakerelerde güçlü biçimde ele alınması.

Aslan konuşmasını, İstanbul'da çevreci vakıflarla ve dünyadaki tüm kurumlarla iş birliğine açık olduklarını belirterek tamamladı.