Osmanlı Arabistanı'nda Kıyam ve Tenkil: Vehhabi-Suûdi Hareketinin Tarihsel Bir Analizi

VBKY’nin tarih kitaplığı, Selda Güner Özden’in kaleminden çıkan ve ele aldığı konularla öne çıkan bir çalışmayı içeriğe taşıyor. Eserde, çoğu kez çöl fanatizmi veya İslami fundamentalizm bağlamında anılan Vehhabi-Suûdi kıyamını, ilk elden kaynaklar ve kapsamlı literatür eşliğinde yeniden ele alınıyor. Bu bakış açısı, 18. yüzyıl Osmanlı Arabistanı’nı merkez-çevre ilişkileri, kabile yapıları ve dinî söylemlerin dönüştüğü süreçler üzerinden değerlendiriyor.

VBKY’nin yayımladığı bu eser, tarihsel varsayımların ötesine geçerek olayları yalnızca merkezî otoritenin zayıflamasıyla açıklamıyor; meşruiyetin yeniden inşası ve güç aktörleri arasındaki dengelerin nasıl şekillendiğini inceliyor. Vehhabi-Suûdi hareketinin, benzer Selefi-ihyacı akımlarla kurduğu ilişkileri bağlamında konumlandırılması, onu daha geniş bir tarihsel çerçeveye yerleştiriyor. Böylece Suûdi hanedanı ile dinî söylem arasındaki etkileşimin görünür hale geldiği bir tablo ortaya çıkıyor.

Kitaptan bir alıntı şu düşünceyi öne çıkarıyor: 18. yüzyılın ortalarında Osmanlı İmparatorluğu’nda merkeze karşı yükselen hareketler olarak Vehhabilik ve Suûd kıyamları, din, siyaset ve bedevi Arap toplumunun sosyolojisi üzerinden inceleniyor. Geleneksel “Vehhabi isyanı” kavramı yerine “Vehhabi kıyamı” ifadesinin tercih edildiği bu çalışmada, kıyamın Arapça kökeni olan “ayağa kalkmak” anlamı vurgulanırken, Osmanlı hukuk ve siyaset terminolojisindeki normatif terimler olan isyan ve bağy kavramlarıyla olan farklar göz önüne alınıyor. Bu terminolojik yaklaşım, tarihsel malzeme ile analitik mesafe kurma amacını da taşıyor.

Yazar Hakkında — Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü’nden mezun olan yazar, 2001 yılında lisansını tamamlamış, 2005’te yüksek lisansını, 2012’de doktora çalışmalarını tamamlamıştır. Doktora sürecinde SOAS ve İngiliz Ulusal Arşivleri ile bağlantılar kurmuş, lateroda LSE’de de çalışmalar yürütmüştür. Yakın dönem Osmanlı tarihi ile Osmanlı-İngiliz ilişkileri ve modern devletin oluşumu konularında çalışmalarını sürdürmektedir.

KÜNYE
Yayınevi: VBKY
Kategori: Tarih
Yazar: Selda Güner Özden
Kitabın adı: Osmanlı Arabistanı’nda Kıyam ve Tenkil Vehhabi-Suûdiler
Proje Editörü ve Son Okuma: Ali Adem Yörük
Kitap Editörü: Mahmud Esad Kalıpçı
Sayfa Uygulama: Yümna Sarıkaya
Kapak: Faruk Özcan
Sayfa sayısı: 424