Rahim Ağzı Kanseri: Erken Tanı, Aşılama ve Tarama ile Hayat Kurtaran Önlemler

Rahim ağzı kanseri, kadın sağlığını etkileyen önemli kanser türleri arasında yer almakta ve dünya genelinde sık görülen sorunlar arasındadır. WH0 verilerine göre, bu kanser türü kadınlar arasında dördüncü en sık görülen kanser olarak kaydedilmektedir. Her yıl dünya çapında yaklaşık 660.000 kadına tanı konulmakta ve yaklaşık 350.000 kadın bu hastalık nedeniyle yaşamını yitirmektedir. Türkiye’de de her yıl yaklaşık 2.400 yeni vaka ve 1.200 ölüm kaydedildiği belirtilmektedir.

Uzmanlar bu kayıpların başlıca nedenlerinden birinin uzun yıllardır uygulanan tarama programlarına katılımın yetersiz olması olduğunu vurguluyor. Ayrıca, hastalığın erken dönemde belirti vermemesi ve hastaların anormal vajinal kanama veya kasık ağrısı gibi yakınmalarında gecikmeli başvurmalarının da önemli etkisi bulunmaktadır. Ancak erken tanı konulduğunda tedavisi mümkün olan ve hatta önlenebilen bir kanser türüdür. Her kadının düzenli jinekolojik muayene ve gerekli testlerden geçmesi, rahim ağzı kanseri aşısını olması açısından büyük değer taşır. Tarama testlerinde tespit edilen kanser öncüsü lezyonlar, LEEP veya konizasyon gibi günübirlik cerrahi işlemlerle kansere dönüşmeden ortadan kaldırılabilir. Ayrıca HPV aşısı da hastalığın oluşumunu önemli ölçüde azaltabilir.

HPV enfeksiyonu rahim ağzı kanseri için en önemli riski oluşturan faktördür ve vakaların yaklaşık %99’u HPV ile ilişkilidir. Yaşam boyunca kadınların büyük çoğunluğu en az bir kez HPV ile karşılaşır; virüs çoğu zaman belirti vermez ve uzun süre sessiz kalabilir. Bağışıklık sistemi zayıfladığında virüs kendini gösterebilir. Bazı yüksek riskli HPV tipleri ise kanser öncüsü değişikliklere yol açabilir ve tedavi edilmediğinde rahim ağzı kanserine ilerleyebilir.

Erken tarama ve muayene hayat kurtaran bir süreç olarak öne çıkıyor. Buna bağlı olarak, kadınların 21 yaşından itibaren düzenli olarak jinekolojik muayene olmaları ve gerekli tarama testlerini yaptırmaları önerilir. Pap smear testi, rahim ağzından alınan hücrelerin patoloji tarafından incelenmesiyle yapılır ve kanser öncesi hücresel değişiklikleri erken tespit ederek ilerlemenin önüne geçer. Tavsiye edilen uygulama ise 21 yaşından itibaren yılda en az bir kez muayene ve 3 yılda bir smear testidir.

HPV tarama testleri ise yüksek riskli HPV tiplerini tespit eder ve 30 yaşından itibaren özellikle önerilir. Pozitif sonuçlar, hastaları yakından izlemek için uygun adımların atılmasına yardımcı olur. Ancak HPV testi pozitifliği hemen kanser demek değildir; bu durumda da uygun takip ve müdahale ile kanser gelişimi engellenebilir.

HPV aşısı ise rahim ağzı kanserinin en etkili önleyici araçlarından biridir. Günümüzde 9’lu HPV aşısı ülkemizde yaygın olarak uygulanmaktadır ve yüksek riskli HPV tiplerine karşı geniş koruma sağlar. Genelde 9-14 yaş aralığında önerilse de, 15 yaş ve sonrasında da kadınlar ve erkekler için uygulanabilir. Aşının, daha önce HPV ile karşılaşmamış bireylerde en yüksek koruyuculuğu sağlayacağı belirtilse de enfeksiyonu pozitif olanlarda da fayda sağlayabilir ve hastalığın ilerlemesini engelleyebilir. Karar, yaş ve bireysel risklere göre hekimle birlikte verilmelidir.

Kaynak: Beyaz Haber Ajansı (BYZHA)