Sosyal Medya, Yalnızlık ve Modern İnsan: Gül Esra Atalay'ın Değerlendirmesi

Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Gül Esra Atalay, sosyal medya ve yalnızlık konusunu ele aldı. İnsanların sosyal medya üzerinden karşılaştıkları etkileşimlerin sayısı artsa da, gerçek anlamda derin bağlar kurma konusunda gerileme yaşanıyor. “Sosyal medya, insanları bir araya getiriyor gibi görünse de, çoğunlukla yalnızlığımızı görünmez kılacak ve hissedilen mesafeyi artıracak bir mecra haline geliyor” diye konuştu.

İnsanlar gerçek yakınlık kurmada zorluk yaşıyor Bu durumu, sosyolog Sherry Turkle’a atıf yaparak ‘birlikte yalnızlık’ olarak tanımlayan Atalay, sürekli bir bağ halinde olduklarını söylemesine rağmen yüz yüze uzun sohbetler için zaman ve istek bulamadıklarını belirtti. “Bir kahve içelim” sözleri çoğu zaman tutulmayan birer plan olarak kalıyor. İnsan ilişkilerinde kolektif bir çaba eksikliği ve yılgınlık hâkimiyet kazanıyor.

Derin sohbetler ve uzun soluklu dostluklar için enerji kaldı mı? Modern hızı düşünecek olursak, kalıcı ilişkiler kurmak için gereken zaman ve enerji çoğu kez yok denecek kadar az. Telefon rehberlerimiz ve sosyal medya listelerimiz dolu olsa da, gerçekten arayacağımız az kişi var. Uzun vadeli dostluklar, hızın ve yüzeysel etkileşimlerin gölgesinde kalıyor. Kalabalık bir toplumda yalnızlık tehlikesi daha görünür hale geliyor; Dunbar sayısı ile sınırlanan sağlıklı sosyal ilişki kapasitesi modern mecralarda aşılıyor.

Toplumsal dönüşüm ve kuşaklar Bu eğilimin yalnız gençlere ait olmadığını belirten Atalay, ileri yaşlıların da akışa kapıldığını ifade etti. Eskiden yüz yüze buluşmaların ve komşulukların tadını bilen bir kuşağın teknolojiyle tanışması, buluşmaların yerini emoji değiş-tokuşlarına bırakıyor. Şehir yaşamında komşuluklar çoğu kez unutuluyor; bu, toplumsal dönüşümün bir halkasıdır diye konuştu.

Yalnızlığın, görünmesi güç bir boyut olarak modern insan TDK’nin 2024 yılında “kalabalık yalnızlık” ifadesini benimsemesini hatırlatan Atalay, toplu alanlarda insanların kendi ekranlarına gömülmesini eleştirdi. Bir anda çevrimiçi olmak yeterli görünse de fiziksel temas ve birlikte vakit geçirme gerekliliği kadar güçlü değil. İnsan doğası, güvenmek ve içini paylaşmak ister; bu da yalnızca bir bildirim sesinin yerini tutmuyor.

Fiziksel temasın önemi ve teknolojinin rolü Teknolojinin iletişimi kolaylaştırdığı, yeni topluluklar ve dayanışma imkanları yarattığına vurgu yapan Atalay, ancak derin ve kalıcı bağların inşa edilmesi için yüz yüze etkileşimlerin kaçınılmaz olduğunu vurguladı. İnternet ve sosyal medya, uygun kullanıldığında avantaj sağlar; ancak onları yalnızlıklarını gidermek için tek çözüm olarak görmek, daha büyük sorunları göz ardı etmek olur.

Yalnızlığın sağlık açısından riskleri WHO ve bazı ülkeler, yalnızlığın ciddi bir sağlık riski olduğuna dikkat çekiyor. Raporda, sosyal izolasyonun sağlık ve iyi oluş üzerindeki etkileri vurgulanıyor. Çözüm için yalnızlıkla mücadelede bireysel çabaların ötesinde kurumsal çözümler ve toplumsal destek mekanizmaları gerekiyor. En yakınlarımızla yüz yüze ilişkilerimizi güçlendirmek, teknolojiye bağımlı kalmadan iletişimi sürdürmek bu süreçte temel adımlardır. Çünkü gerçek hayat, ekranların ötesinde akar.