Tıkınırcasına Yeme: Duygular, Biyoloji ve Davranışın İç İçe Geçen Döngüsü

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog Sera Elbaşoğlu, tıkınırcasına yeme ve duygusal yeme davranışlarının ortaya çıkmasına yol açan duygular ile biyolojik-psikolojik etkileşimleri ele aldı. Yeme atakları öncesinde genellikle olumsuz duygular belirginleşir. Atağın başlamasıyla birlikte birçoğunda, bulimia nervoza’da görülen kusma davranışına benzer bir tepki izlenebilir; fakat bu süreci tetikleyen temel hissiyat çoğunlukla kendini değersiz hissetme, yalnızlık ve boşluk duygularıdır. Elbaşoğlu, kişinin yeme atağını haklı çıkaran çeşitli gerekçeler ürettiğini şu örneklerle açıkladı: “zaten iyi hissetmiyordum,” “mutsuzum,” “bunu yapabilirim,” “buna hakkım var.”

Duygusal yeme, düşündüğümüzden çok daha yaygın bir davranış kalıbı. Bu durumu da duygusal yeme için benzer bir zihinsel ve duygusal zemin hazırlar diyerek aktaran Elbaşoğlu, tüketilen miktarın genellikle atağa kıyasla daha az olduğunu belirtti. Yine de her iki durumda da hızlı düşünceyle, kolay tüketilebilen gıdalar tercih edilir; karbonhidrat ve şeker ağırlıklı yiyecekler, pizzalar ve içecekler sıklıkla listenin başında yer alır. Bu süreç, besin alımını kısa sürede aşırıya taşıyabilir.

Doyumsuzluk hissi ve yeme arasındaki ilişki, yemeğin esnasında dopamin salınımını artırır ve bir haz duygusu yaratır. Ancak bu davranış çoğu zaman hızlı bir hızla, kişinin ne olduğunu tam olarak kavrayamadığı bir biçimde gerçekleşir. Böyle bir deneyim bazen dissosiyatif bir duyguya kapı aralayabilir ve kişinin kendisi ile yaşanan an arasındaki bağ kopabilir.

Yeme atağının ardından gelen pişmanlık ve utanç duyguları, çoğu zaman günlerce sürdürülebilir bir etki yaratır. Sağlıklı beslenme hedefleriyle karıştırılan bu duygular ertesi gün veya takip eden günlerde yeme davranışını azaltabilir; fakat bazı durumlarda kan şekeri dengesi bozulduğunda yeni bir atak için zemin hazırlayabilir. Net olarak söylemek gerekirse, duygular, yeme davranışı ve sonrasındaki düşünce kalıpları birbiriyle etkileşerek kendi kendini besleyen bir döngü oluşturur.

Kaynaklar: Beyaz Haber Ajansı (BYZHA)