Toplumsal Bilişsel Dayanıklılık İçin RESAID Projesinin Bilgilendirici ve Eğitim Odaklı İçerikleri

İstanbul Bilgi Üniversitesi’nin yürüttüğü ve Avrupa Komisyonu Jean Monnet Mükemmeliyet Merkezleri Programı tarafından desteklenen RESAID projesi, dezenformasyon ve benzeri bilgi düzensizliklerine karşı farkındalık yaratmayı ve bireylerin bu farklı biçimlerle mücadelede direnç kazanmasını hedefliyor. Proje kapsamında santralistanbul kampüsünde geliştirilen araçların tanıtıldığı bir etkinlik düzenlendi. Açılış konuşmasını proje koordinatörü Prof. Dr. Emre Erdoğan yaptı ve bilgi düzensizlikleriyle mücadeleye yönelik çevrim içi eğitimler, oyunlar, kısa videolar, açık erişim kitapları ve politika belgelerinin ayrıntıları paylaşıldı.

Kitap çalışması ise farklı disiplinlerden gelen araştırmacıların katkılarıyla incelemeleri bir araya getiriyor. “Bilgi Düzensizliklerine Karşı Toplumsal Bilişsel Dirençlilik” başlıklı açık erişim kitap, kavramsal, siyasal ve toplumsal boyutlarıyla bilgi düzensizliklerini ele alıyor. Mayıs 2025 konferansında sunulan on iki bildiriden beslenen bu derleme, yanlış bilginin sadece sosyal medya alışkanlıklarıyla sınırlı olmadığını; siyasal atmosferden medya yapısına, toplumsal eşitsizliklerden içerik yönetimine kadar geniş bir dinamiğin rol oynadığını ortaya koyuyor ve hem akademik hem politika üretim süreçleri için değerli bir kaynak sunuyor.

Sertifikalı dersler kapsamında bilgi düzensizliklerinin temel kavramları, hak temelli bir yaklaşımla ele alınıyor. Dersler, eğitmenlerden gazetecilere, sivil toplum aktörlerinden öğrencilere kadar geniş bir kitle için açık erişim online olarak sunuluyor ve dersleri tamamlayanlar resmi sertifika alabiliyor. Hepsi ücretsiz erişime açık durumda.

Dijital oyunlar aracılığıyla yanlış bilgilerle mücadeleye dair farkındalık artırılıyor. CatchMatch, INFOCHIEF, Fanus ve Sparkline adlı oyunlar, kullanıcıları dijital içerikleri değerlendirirken eleştirel düşünceye yönlendirmek üzere tasarlandı. Oyunlarda manipülasyon teknikleri, algoritmaların içerik sıralamalarına etkileri ve kullanıcı davranışlarının yönlendirilme mekanizmaları interaktif olarak gösteriliyor.

Politika belgeleri ise alanda önemli bir yer tutuyor. “Clausewitzci Bir Hibrit Savaş Teorisi” ve “Dezenformasyonla Mücadelede Toplumsal Dirençliliğin Güçlendirilmesi: Uluslararası Kuruluşların ve Özellikle NATO’nun Rolü” gibi çalışmalar ile Yapay Zeka Çağında Bilişsel Güvenlik konularını kapsayan dört politika belgesi tanıtıldı. Ayrıca İstanbul Bilgi Üniversitesi’nin SBF tarafında Prof. Dr. Pınar Uyan Semerci moderatörlüğünde bir panel yapıldı.

Panelde yapay zeka, algoritmalar, yanlış bilgi ve toplumsal eşitsizlikler arasındaki bağlar değerlendirildi. İlk konuşmacı Prof. Dr. Erkan Saka, sosyal medya iş modellerinin yanlış bilgi ekosistemini nasıl etkilediğini anlattı ve bu modeli değiştirmek için algoritmik şeffaflığın artırılması, teyitçilik çalışmalarının desteklenmesi ve medya okuryazarlığının yapay zeka koşullarına göre yeniden yapılandırılması gerektiğini vurguladı.

İkinci bölümde Dr. Tuğçe Duygu Köksal, bilgiye erişimin demokratik toplumlar için taşıdığı önemi hak temelli çerçevede ele aldı; yanlış bilginin kriz dönemlerinde hak ihlallerine yol açtığını belirterek “Bilgiye erişim hakkı, ifade özgürlüğünün gerçekleştirilebilmesinin aracı değil, özüdür” dedi. Üçüncü konuşmacı Doç. Dr. Elif Posos Devrani ise dijital eşitsizliğin sadece teknolojiye erişimle sınırlı olmadığını, bireylerin dijital imkanları etik ve toplumsal fayda odaklı kullanma kapasitesiyle de ilişkili olduğunu ifade etti. Bu çalışmalar, bilgi düzensizliklerinin var olan eşitsizlikleri derinleştirebileceğini gösteriyor ve dirençliliğin toplumsal aktörlerin birlikte hareket ettiği bütüncül bir yaklaşım gerektirdiğini ortaya koyuyor.

Kaynak: Beyaz Haber Ajansı (BYZHA).