Türkiye'de Organ Bağışı ve Beyin Ölümü: Aile İzni, Hukuki Çerçeve ve Toplumsal Farkındalık

Türkiye’de organ bağışı konusunda yıllık veriler, beyin ölümü sonrası bağışın hâlâ istenen düzeyde olmadığını gösteriyor. 2025 yılında beyin ölümü tanısı konulan 1801 vakadan yalnızca 396’sı varsa aile izniyle bağış yapabildi; bunun 250’si ise tıbbi uygunluk nedeniyle kullanıma alındı. Bu durum, aile onayının bağış sürecinde kritik bir rol oynadığını ortaya koyuyor. Hukuki uygulamalarda beyin ölümü sonrası bağış, kişinin yazılı beyanına dayanırken, pratikte aile izni için fikir birliğinin aranması, bağış sürecinde önemli bir engel olabiliyor.

İstanbul Okan Üniversitesi Hastanesi Organ Nakli Bölümü ile Sağlık Bilimleri ve Tıp Fakültesi iş birliğiyle düzenlenen panel, “Beyin Ölümünden Yaşama: Organ Bağışında Süreçler ve Engeller” temasıyla 3-9 Kasım Organ Bağışı Haftası boyunca toplumsal farkındalığı artırmayı hedefledi. Panelde “Hayattayken bağış yapın, gururla paylaşın” mesajı öne çıktı. Prof. Dr. Alp Gürkan, beyin ölümü sonrası bağışlanan organlarla yapılan nakillerin Türkiye’de hâlâ düşük seviyelerde olduğunu belirterek, “Batı ülkelerinin tersine Türkiye’de böbrek nakillerinin yaklaşık %80’i canlı vericilerden, sadece %20’si beyin ölümü sonrası bağışlanan organlardan yapılıyor.” ifadelerini paylaştı ve toplumun doğru bilgilendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Gürkan, “Bir bağışla en az 5 kişiye hayat vermek mümkün. Hayattayken organ bağışında bulunun ve bunu ailenizle paylaşın.” çağrısını yineledi. Öte yandan ölen kişiden organ bağışı için beyin ölümü tanısı konması gerektiğini belirten İstanbul Okan Üniversitesi Hastanesi Anestezi ve Reanimasyon Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Umut Caner Canoğlu, canlı verici olmadığında yoğun bakım koşullarında beyin ölümü tanısının gerekliliğine dikkat çekti.

Panelde Av. Zafer İşeri, organ bağışı ve nakil süreçlerinin hukuksal boyutlarını paylaşırken, organların adaletli dağıtımının yasal güvence altında olduğuna vurgu yaptı. İstanbul Organ ve Doku Nakli Bölge Koordinasyon Merkezi Organ Nakli Koordinatörü Dilek Kasap Yakın ise konuşmasında, 2000 yılında başlatılan Ulusal Organ ve Doku Nakli Koordinasyon Sistemi’nin, kanunlar, bilimsel kurallar ve tıbbi etik çerçevesinde Sağlık Bakanlığı gözetiminde nasıl işlediğini anlattı.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı