Türkiye'de Organ Nakli: Bağış ve Nakil Kapasitelerini Genişleten Geçiş Süreci ve Başarı Hikayeleri

Türkiye’de organ bekleyen hasta sayısı hızla artarken, bağış eksikliği nedeniyle nakiller çoğunlukla canlı vericiden gerçekleştiriliyor. Ülke çapında dünyanın standartlarına ulaşmayı hedefleyen merkezler ve deneyimli Türk hekimleri sayesinde yabancı hastalar da organ nakli için ülkemize yöneliyor. Memorial Bahçelievler / Şişli Hastaneleri Organ Nakli Merkezi Başkanı Prof. Dr. Kamil Yalçın Polat, “3-9 Kasım Organ Bağış Haftası” kapsamında organ naklindeki yenilikler hakkında değerli bilgiler paylaştı.

Kadavra bağışı konusunda Türkiye henüz istenen seviyeye ulaşamadı. Yıllık kadavra donör sayısı yaklaşık 300–400 ile sınırlı kalırken, Batılı ülkelerle karşılaştırıldığında bu rakamın en az 10 kat artması, yani 2.000–3.000 kadavra donörünün hedeflenmesi gerektiği belirtiliyor. Bu durum, organ bekleyen binlerce hasta için adeta bir fark yaratacaktır. Bu nedenle devlet kurumlarının, sivil toplum örgütlerinin ve medya organlarının ortak sosyal projeler yürütmesi hayati önem taşıyor.

Türkiye’nin canlı vericili nakillerdeki öncü konumu Avrupa’daki vericilerin yaklaşık %80’i kadavra iken Türkiye’de durum tam tersi; nakillerin %75’i canlı donörden ve %25’i kadavradan gerçekleştiriliyor. Bu tablo, toplumda bağış konusundaki yetersizliği işaret ediyor. Ancak Türkiye, canlı vericili karaciğer nakillerinde dünya çapında başarılı sonuçlar elde ediyor. Farkındalık kampanyaları sayesinde kadavra bağış oranında kısmi artışlar görünse de hastaların beyin ölümü tanısının konulduğu merkeze ve halka büyük görev düşüyor. Her aşamada yüksek kalite ve şeffaflık, sağlık hizmetlerine olan güveni pekiştiriyor. Diyanet İşleri Başkanlığı’nın organ naklini caiz gören açıklaması bağış kararlarını olumlu yönde etkiliyor; yine de bazı aileler sosyal baskı veya önyargılar nedeniyle karar vermekte tereddüt yaşıyor.

Bağışlanan her organ, bir yaşam umudu doğurur Son 10 yılda Memorial Sağlık Grubu hastanelerinde 2.000 karaciğer nakli gerçekleştirildi; bunların 1656’sı yetişkin, 344’ü çocuk sayılıyor. Nakiller sayesinde 2,5 ayaktan 80 yaşına kadar pek çok kişi hayatına devam ediyor. 15 kilogramın üzerindeki hastalara böbrek nakli de rutin olarak uygulanıyor. Başarı oranlarımız, hem hastalarımızı hem de ekibi sevindiren güven verici rakamlara işaret ediyor: karaciğer nakillerinde %92, böbrek nakillerinde %98.

Karaciğer yetmezliğine karşı en etkili çözüm: Organ Nakli Karaciğer ve böbrek nakilleri, Türkiye’de en sık yapılan organ nakilleridir. Kronik karaciğer yetmezliğinin başlıca nedenleri arasında Hepatit B, Hepatit C ve alkol yer alır; Hepatit B’li hastalarda ilerleyen süreçte tümör veya yetmezlik gelişebilir. Bu hastalarda karaciğer nakli, yaşam süresini ve kalitesini önemli ölçüde artırır. Ameliyat esnasında gereksiz kan kullanımı azaltılarak hastanın metabolik dengesi korunur ve komplikasyon riski düşürülür. Merkezimizde ortalama kan kullanımı yaklaşık 2,1 ünite/hasta seviyesindedir, bu da iyileşme sürecini hızlandırır.

Böbrek nakli ile diyalize veda Kronik böbrek yetmezliği yaşamı ciddi biçimde kısıtlar. Diyalize bağımlı yaşam hem fiziksel hem de psikolojik olarak yıpratıcıdır; ancak başarılı bir böbrek nakli sonrası hastalar günlük yaşamlarına, işlerine ve sosyal hayatlarına hızla geri dönebilir. Nakil sonrası enfeksiyon riski ise hayati bir risk olarak öne çıkar. Enfeksiyon riskinin azaltılması için yoğun bakım ve enfeksiyon kontrol komitelerinin düzenli denetimi hayati önemdedir. Nakil sonrası ilk yıl en kritik dönemdir; düzenli kontroller ve doktor tavsiyelerine uyum, yaşam kalitesini korur. Nakil geçiren kadınlar çoğu kez ikinci yıldan itibaren güvenli gebelik planlayabilir. Organ nakli, yalnızca cerrahi bir işlem değildir; cerrahi, anestezi, yoğun bakım, enfeksiyon kontrolü, psikoloji ve koordinasyon ekiplerinin birlikte yürüttüğü multidisipliner bir süreçtir.

Yanlış inançlar bağışın önündeki en büyük engel Toplumda organ bağışıyla ilgili bilgi eksikliği, önyargılar ve yanlış inanışlar yaygındır. Doğru bilgilerle hareket edenlerin sayısı arttıkça bağış oranları da artacaktır. Medyanın olumlu haberciliği farkındalığı artırmada önemli rol oynuyor. Sağlık Bakanlığı’nın denetim ve kayıt sistemleri ise kaliteyi yükseltmeye yöneliktir. Organ bağışı, daha çok hastaya ulaşmayı ve bunu yüksek standartlarda sürdürmeyi hedefleyen en insani yol olarak öne çıkmaktadır. Yaşamı paylaş, umudu çoğalt Sağlık Bakanlığı tarafından organ nakli merkezlerinde yürütülen denetimler ve kayıt sistemi, daha fazla hastaya ulaşmayı ve yüksek standartlarda hizmet sunmayı amaçlar. Kaynak: Beyaz Haber Ajansı (BYZHA).