Uluslararası Adalet Divanı'nın Myanmar kararı, gözleri İsrail'in Gazze'deki eylemlerine çevirdi. Uzmanlar, UAD'nin Arakanlı Müslümanlara yönelik soykırıma hükmeden kararının, Güney Afrika'nın İsrail aleyhine açtığı davada emsal teşkil edebileceğine dikkat çekti.Divanın Myanmar'ın Arakanlı Müslümanlara karşı soykırım işlediğine yönelik kararının ardından, Güney Afrika'nın İsrail'e karşı Uluslararası Adalet Divanı nezdinde açtığı soykırım davası yeniden gündeme geldi. Uzmanlar, Myanmar kararının İsrail'in Gazze'de yürüttüğü operasyonlar bakımından da önemli bir içtihat niteliği taşıyabileceğini belirtti.İHA'ya değerlendirmede bulunan hukukçu Çağrı Çetin, kararı "uluslararası hukuk açısından tarihi bir dönüm noktası" olarak niteledi. Çetin, kararın en önemli yönünün, soykırım yasağının yalnızca kağıt üzerinde kalan bir norm olmadığını ve devletlerin bu suç bakımından uluslararası sorumluluk taşıyabileceğini somut biçimde ortaya koyduğunu söyledi.Hukuki referans değeriSoykırımın insanlığa karşı işlenen en ağır suçlardan biri olduğunu hatırlatan Çetin, suçun tespitinde yalnızca ölenlerin sayısına bakılmadığını vurguladı. Çetin'e göre; eylemlerin niteliği, sistematikliği, hedef alınan topluluk ve o topluluğu tamamen veya kısmen yok etme kastı da değerlendirilmelidir.Çetin, "Myanmar kararı, Güney Afrika'nın İsrail aleyhine UAD nezdinde yürüttüğü Gazze davası bakımından da son derece önemli bir hukuki referans oluşturacaktır. Elbette her iki dosyanın delilleri ve somut olayları birbirinden bağımsız değerlendirilmelidir. Ancak aynı Soykırım Sözleşmesi'nin yorumlanması bakımından bu kararın İsrail dosyasındaki hukuki tartışmalara etkisi olacağı açıktır" ifadelerini kullandı."Hiçbir devlet hukukun üzerinde değildir"Uluslararası hukukun tüm devletler için istisnasız geçerli olması gerektiğini vurgulayan Çetin, "Uluslararası hukuk, güçlü devletler için başka, güçsüz devletler için başka şekilde uygulanamaz. Hukukun evrenselliği, ancak devletlerin siyasi ve askeri gücünden bağımsız biçimde uygulanmasıyla anlam kazanır" dedi.Çetin ayrıca, "Uluslararası hukuk yalnızca savaşları düzenlemek için değil, insanlığı korumak için vardır. Soykırım yasağı herkes için geçerlidir. Hiçbir devlet, hiçbir siyasi gerekçe ve hiçbir askeri hedef uluslararası hukukun üzerinde değildir" diye konuştu.Güney Afrika davasına yeni argümanlarİsrailli hukuk akademisyeni Yuval Shany, Reuters'a yaptığı açıklamada kararın, Güney Afrika'nın davasında öne sürülebilecek argümanların kapsamını genişletebileceğini belirtti. Shany'ye göre mahkeme, soykırım niyetinin "tek makul çıkarım" olması şartını korurken, değerlendirilebilecek bağlamsal unsurları davranış örüntüsünün ötesine taşıyarak eylemlerin ölçeğini, sistematik niteliğini ve zulüm geçmişini de kapsayacak şekilde genişletti. Shany, bu yaklaşımın "Güney Afrika'ya soykırım suçlamasını savunmak için daha fazla yol sunduğunu" söyledi.Sistematiklik ve ölçek vurgusuAmsterdam Üniversitesi Uluslararası Ceza Hukuku Profesörü Marieke de Hoon ise kararın, İsrail davasında yankı bulabilecek bir diğer yönünün, UAD'nin Myanmar'da işlenen suçların sistematik niteliğine ve ölçeğine yaptığı vurgu olduğunu söyledi. De Hoon'a göre yargıçlar, çocuklara ve kadınlara yönelik saldırılar ile cinsel şiddet gibi bazı eylemlerin yalnızca askeri hedeflerle açıklanamayacağına ve geriye tek makul çıkarım olarak soykırımın kaldığına hükmetti.De Hoon, "Askeri bir niyetin veya askeri bir hedefin soykırım niyeti fikrini ortadan kaldıracağı yönündeki argümanlar artık mahkeme tarafından reddediliyor" dedi.Hukuki çıtanın aşılabilirliğiUluslararası Kriz Grubu Asya Kıdemli Danışmanı Richard Horsey, UAD'nin Myanmar'ı açıkça soykırımdan sorumlu bulmasına rağmen bu suçun mahkemede kanıtlanmasının hâlâ zor olduğunu söyledi. Horsey, "UAD daha önce hiçbir zaman bir devletin soykırım işlediğine hükmetmemişti. Hukuki çıta son derece yüksek, ancak bu dava bunun aşılabilir olduğunu gösteriyor" dedi.UAD'nin tarihi kararıUAD, Gambiya'nın açtığı davada Myanmar'ın Arakanlı Müslümanlara karşı soykırım işlediğine hükmetti. 6'ya karşı 9 oyla alınan karar, divanın "bir devleti soykırımdan sorumlu tuttuğu ilk karar" olarak kayıtlara geçti. Gelişme, gözleri Güney Afrika'nın 1948 Soykırım Sözleşmesi'nin ihlal edildiği gerekçesiyle İsrail'e karşı açtığı davaya çevirdi.
Dünya
Yayınlanma: 21 Kasım 2026 - 16:59
UAD'nin Myanmar kararı, Gazze davası için emsal oluşturabilir mi?
UAD'nin Myanmar'ın Arakanlı Müslümanlara soykırım işlediğine hükmeden kararı, Güney Afrika'nın İsrail aleyhine açtığı Gazze davasına emsal olabilir.
Dünya
21 Kasım 2026 - 16:59









