Uluslararası Doping ve Zihin Güçlendirme Trendleri: INCB Başkanı Sevil Atasoy'un Uyarıları

Birleşmiş Milletler’e bağlı Uluslararası Uyuşturucu Kontrol Kurulu (INCB) Başkanı ve Üsküdar Üniversitesi Bağımlılık ve Adli Bilimler Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Sevil Atasoy, sporun ötesinde akademi ve iş yaşamını da etkileyen yeni tehditlere dikkat çekti. Sentetik uyarıcılar” ve “akıllı ilaçlar” yalnızca eğlence amaçlı değil, performans artırma amacıyla da yaygınlaşıyor.

Yeni nesil zihin güçlendiriciler ve psikoaktif maddelerin hızlı bir şekilde yayıldığını söyleyen Atasoy, nootropik olarak sunulan ürünlerin ve sahte steroidlerin, profesyonel ile amatör kullanıcılar arasında hızla yayıldığını belirtti. Bu maddeler çoğu zaman amfetamin, katinon veya sentetik kannabinoid etkisi yaratıyor ve masum görünümlü bitkisel gıda takviyeleri şeklinde piyasaya sürülebiliyor.

Sporun temizliği tehdit altında Doping kavramının adil rekabet ruhuna zarar vermeye devam ettiğini dile getiren Atasoy, son dönemde vejetatif steroidlerle sınırlı kalmayan, yeni kayıtlı olmayan kimyasalların da doping vakalarında yer aldığına dikkat çekti. Bu maddeler yalnızca performansı değil, toparlanma süresini de hızlandırabiliyor. Birçok ‘doğal’ takviyenin aslında bildirilmemiş psikoaktif maddeler içerdiğini ve bu nedenle standart testlerle tespit edilmesinin güç olduğunu belirtti.

Doping sınıfa ve ofislere kadar indi Öğrenciler ve profesyoneller, odaklanma ve verimliliklerini artırmak amacıyla bu sentetik uyarıcılara yöneliyor. INCB, özellikle DEHB ilaçlarının – amfetamin, deksamfetamin ve metilfenidat gibi – kötüye kullanıldığını ve reçetelerin kolaylaşmasının bu eğilimi tetiklediğini ifade ediyor. Uzmanlar, bu ilaçların, sentetik uyarıcılarla birlikte kullanıldığında zehirlenme riskini artırabildiğini ve tedavi edici etkilerini azaltabildiğini vurguluyor.

Dijital pazarda gizli ticaret INCB’nin GRIDS Programı kapsamında yürütülen incelemeler, yüzlerce çevrimiçi platformda “testosteron” adı altında satılan sentetik steroid ve opioid ürünlerini ortaya koydu. 2025’in ilk beş ayında yalnızca İngilizce dilindeki e-ticaret sitelerinde 693 şüpheli ilan bulundu. Bu ürünlerin çoğu, doğal takviye adı altında satılıyor ve bazen opioidlerle karıştırılarak ölümcül sonuçlar doğurabiliyor.

Uluslararası iş birliği çağrısı! INCB, son iki yılda 10 ülkeden gelen bilgiler doğrultusunda küresel bir uyarı yayımladı. Hükümetlere IONICS platformu üzerinden el koyma bilgilerini paylaşmaları ve Dünya Anti-Doping Ajansı (WADA) gibi kurumlarla iş birliğini artırmaları çağrısında bulunuldu.

“Zeki görünmek” uğruna… Artık yeraltı laboratuvarlarında üretilen sentetik maddeler, başarı ve verimlilik vaadiyle meşrulaştırılmaya çalışılıyor. Kısa vadeli dikkat veya performans artışı, uzun vadede bağımlılık, kalp-damar hastalıkları ve hatta ölüm riskine yol açabilir. Topluma yayılan akıllı ilaçlar karşısında gerçeği sormak gerekiyor: Gerçekten daha zeki ve güçlü mü oluyoruz, yoksa daha bağımlı mı?

Kaynak: Beyaz Haber Ajansı (BYZHA)