Uyutan İplik Projesi: Doğal Moleküllerle İplikte Uyku Düzenlemesi

Uyku bozukluklarına doğal, yan etkisiz ve günlük yaşamla uyumlu çözümler bulmayı amaçlayan bir proje olarak öne çıkan Uyutan İplik (Sleeping Yarn), üniversite–sanayi iş birliğiyle dikkat çekiyor. TÜBİTAK TEYDEB 1505 destekli bu girişim; Bursa Teknik Üniversitesi öncülüğünde Üsküdar Üniversitesi, Bursa Yüksek İhtisas Hastanesi ve Ormo Yün İplik ile ortak çalışmayı kapsıyor.

Yapısal olarak geliştirilmesi planlanan özel iplikler, yastık kılıfı, çarşaf ve pijama gibi tekstil ürünlerinde kullanılarak koku ve deri yoluyla uyku sürecini desteklemeyi hedefliyor. Projede, doğal moleküllerin mikroenkapsülasyon yöntemiyle iplik yapısına entegre edilmesi öngörülüyor.

Üsküdar Üniversitesi’nden araştırmacılar proje kapsamında yer alıyor. Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü öğretim üyesi ve In Silico Araştırma Laboratuvarı Müdürü Dr. Öğr. Üyesi Nigar Kantarcı Çarşıbaşı, çalışmanın bilimsel altyapısını ve motivasyonunu aktarıyor. Yan etkisi olmayan iplik üretimi hedefiyle yola çıkan ekip, doğal moleküllerle çalışmayı ön planda tutuyor. Proje fikrinin bir öğrenciden geldiğini ve iki üniversite arasında bir köprü kurduğunu belirten Çarşıbaşı, uyku bozukluklarının güncel bir sorun olduğuna dikkat çekiyor.

İlaçsız uyku düzenlemesi hedefiyle beyin uyku düzenlenmesinde kilit rol oynayan GABA ve melatonin reseptörlerini hedefleyen bir tarama süreci yürütülüyor. Doğal moleküller havuzundan uygun adaylar seçilecek ve daha sonra mikroenkapsülasyonla ipliğe entegrasyon sağlanarak ilk iplik yumağı üretilecek.

Projede somut bir ürün hedefi için klinik çalışmalar Bursa Yüksek İhtisas Hastanesi’nde planlanıyor. Projede sanayi ortağı olarak Türkiye’nin köklü iplik üreticilerinden bir marka yer almakta ve bu işbirliği projeyi somut çıktılara dönüştürme yönünde heyecan veriyor. Ekip, bu projenin şimdiye kadar yurt dışında benzerinin bulunmadığını vurguluyor ve hakemlerle yürütülen değerlendirme sürecinin titiz geçtiğini belirtiyor.

Güvenli moleküllerden oluşan bir tarama stratejisiyle çalışmayı sürdüren ekip, güvenliği kanıtlanmış, FDA onaylı doğal moleküllerin ayrıştırılmasına odaklanıyor. Moleküllerin reseptörlerle önce simülasyon aracılığıyla taranması, ardından deneylerle doğrulanması planlanıyor. İlgili laboratuvarın In Silico altyapısı, analiz süreçlerini hızlandırarak maliyeti düşürmeyi ve süreci kısaltmayı vaat ediyor.

Uyutan İplik» projesinin asıl amacı, kimyasal içermeyen kontrollü bir uyku desteği sunabilmek. İlaçlara bağlı yan etkilerin yerine, iplik ve tekstil ürünlerinde entegre edilen doğal moleküllerle etki göstermeyi hedefleyen ekip, ürünün toplumsal etkisini de göz önünde bulunduruyor. Duygusal ve sosyal boyutlarıyla proje, çocuklar için uyku oyuncakları gibi yenilikçi kullanım alanlarına kapı aralamayı da öngörüyor.

Bilimsel yolculuk bir yüksek lisans teziyle başlayan çalışmaların devamında çok sayıda bilimsel yayına dönüşmesi, In Silico Laboratuvarı’nın kurulması ve proje ekibinin bu çalışmayı patent odaklı bir ürün hâline getirme hedefiyle ilerlemesi, sürecin temel dinamiklerini oluşturuyor. Proje ekibi, nihai hedefin somut bir ürün ile yumaklar elde etmek olduğunu ifade ediyor.