Yaz sıcaklıkları ve yoğun güneş etkisi, kanser tedavisi alan hastalarda bazı yan etkilerin daha belirginleşmesine yol açabilir. Özellikle kemoterapi, immünoterapi veya hedefe yönelik tedaviler sırasında sıvı kaybı, güneş hassasiyeti ve enfeksiyon riski artabilir. Ancak uygun önlemlerle tedavi sürecinin yaz mevsiminde de güvenli biçimde sürdürülmesi mümkün.
ATAŞEHİR Hastanesi Tıbbi Onkoloji Uzmanı Dr. Engin Erdemoğlu tedavi görenlerin yazı güvenli geçirmek için temel öneriler paylaşıyor. “Yeterli sıvı alımı, güneşten korunma, dengeli beslenme, düzenli hareket ve enfeksiyondan korunma gibi basit adımlar yaşam kalitesini artırır ve tedavinin rahat ilerlemesini sağlar,” diyor. Dr. Erdemoğlu, yaz döneminde kanser tedavisi görenlerin dikkat etmesi gereken 10 kuralı şöyle açıklıyor:
- Güneşten korunmaya özen gösterin
Uzun süre güneş altında kalmak tedavisi süren hastalarda özellikle dikkat edilmesi gereken bir hata. Bazı kemoterapi ve hedefe yönelik ilaçlar, güneş yanığına ve ciltte irritasyona karşı hassasiyeti artırabilir. Güneşe karşı yalnızca krem kullanmak yeterli değildir; gölge alanları kullanmak, geniş kenarlı şapka ve güneş gözlüğü edinmek, uygun kıyafetler giymek ve günün yoğun saatlerinden kaçınmak da en az krem kadar önemlidir. En az SPF 50, UVA/UVB koruması sağlayan geniş spektrumlu güneş kremleri tercih edilmelidir.
Yaz aylarında en sık rastlanan sorunlardan biri yetersiz sıvı alımıdır. Susama hissi her zaman güvenilir değildir; özellikle ileri yaşlarda bu durum geçerli olabilir. Yetersiz sıvı alımı baş dönmesi ve halsizliğin yanı sıra böbrek fonksiyonlarında bozulmaya ve bazı kemoterapi yan etkilerinin artmasına yol açabilir. Gün boyunca düzenli su içmek, günde yaklaşık 2–2,5 litre hedeflenmesi önerilir; ancak bu miktar kişisel sağlık durumuna göre değişebilir.
- Güneş kremi konusunda bilinçli seçim yapın
Güneş kremiyle ilgili güncel bilgiler güvenilir kaynaklardan takip edilmeli. Klinik veriler, onaylı güneş koruyucuların kanser tedavileriyle veya hormon tedavileriyle olumsuz etkileşimini net kanıtlamamıştır. Özellikle mineral filtreli ürünler, hassas cilte sahip hastalarda iyi bir seçenek olabilir.
- Beslenmenize özen gösterin
Yeterli ve dengeli beslenme bağışıklığın güçlendirilmesine katkı sağlar. Mevsim sebze ve meyveleri, yeterli protein ve düzenli sıvı alımı tedavi sürecini destekler. Açıkta satılan yiyeceklerden kaçınmak, iyi yıkanmamış sebzeler ve çiğ deniz ürünleri enfeksiyon riskini artırabilir; beyaz küre sayısı düşük hastalar için risk daha da büyüyebilir.
- Sıcak çarpmasına karşı uyanık olun
Kansere ek olarak sıcak çarpması da tedavi sürecinde sık görülebilir. Yüksek ateş, bilinç bulanıklığı, aşırı terleme veya terleyememe, baş dönmesi, çarpıntı ve bayılma hissi gibi belirtiler fark edildiğinde acil olarak önlem alınmalı ve sıcak çarpması düşünülmelidir. Özellikle ileri yaştaki hastalar ve kardiyovasküler ya da böbrek sorunları olanlar daha hassastır.
- Enfeksiyonlardan korunmaya özen gösterin
Kemoterapi bağışıklık sistemini baskılayabildiği için enfeksiyon riskine karşı daha dikkatli olmak gerekir. Kalabalık kapalı alanlardan kaçınıp el hijyenine özen gösterin; hasta kişilerle yakın temas azaltılmalı ve ateş gelişirse hemen hekime başvurulmalıdır.
Fiziksel aktivite tedavinin önemli bir parçasıdır. Mümkün olduğunca hareketli kalmak yaşam kalitesini ve dayanıklılığı artırır. Yaz aylarında yürüyüş, hafif tempo ile bisiklet sürme, yüzme ve esneme gibi aktiviteler uygun seçeneklerdendir. Sıvı alımını yeterli düzeyde tutun ve aşırı eforlardan kaçının; bedeninizin sinyallerini dinleyin.
- Tam tatil planını tedavi takviminize göre yapın
Yaz tatili planları çoğu durumda sorun teşkil etmez; ancak seyahatler tedavi takvimine göre ayarlanmalı, gidilecek yerde sağlık hizmetlerine erişim kontrol edilmeli ve kullanılan ilaçlar taşınmalıdır. Deniz keyfi uygun olsa da hijyeni belirsiz havuzlardan kaçınılmalıdır. Yakın zamanda cerrahi geçirmiş veya bağışıklık baskılanması yüksek olan hastalarda daha dikkatli olunmalıdır.
- Estetik işlemleri erteleyin
Estetik uygulamalarda kemoterapi süreci sırasında enfeksiyon ve yara iyileşmesinde gecikme riski nedeniyle dikkatli olmak gerekir. Botoks, dolgu ve benzeri işlemler hastadan hastaya değişen riskler taşır; mutlaka tedaviyi yöneten onkoloji uzmanıyla görüşülerek karar verilmelidir. Beyaz küre veya trombosit düşüklüğü olan dönemlerde bu tür işlemlerden kaçınılmalıdır.
