Akran Nezaketi Zirvesi: Pozitif Psikoloji ve Eğitimde Empatiyle Zorbalığa Karşı Bütünleşik Yaklaşım

İstanbul İl Millî Eğitim Müdürlüğü, Üsküdar Üniversitesi ile Üsküdar İlçe Millî Eğitim Müdürlüğü’nün ortak çalışmasıyla gerçekleştirilen Akran Nezâketi Zirvesi, Üsküdar Üniversitesi Çarşı Yerleşkesi’nde alışılagelmişin ötesinde bir buluşmayı sahneledi. Bu etkinlik, öğretmenler, akademisyenler ve Milli Eğitim temsilcilerini bir araya getirerek gençler arasındaki zorbalığı pozitife dönüştüren iletişim ve güven odaklı çözümler üretmeyi hedefledi.

Prof. Dr. Güngör’in ifade ettiği temel ilke “hayata dönüşmeyen bilimsel bilginin kıymeti yoktur” bakış açısıyla zirvenin açılışında öne çıktı. Üsküdar Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Nazife Güngör, bilimsel üretimin toplumsal faydaya dönüşmesi gerektiğini vurguladı. Eğitimin yalnızca akademik içeriklerle sınırlı kalmaması gerektiğini belirten Güngör, toplumsal sorumluluk projelerinin de üniversite misyonunun ayrılmaz bir parçası olduğunu dile getirdi. “Akran Zorbalığı” ifadesinin ötesine geçerek nezaket ve pozitif iletişim odaklı bir yaklaşımın üzerinde durduklarını ifade eden konuşmasında, dijital iletişimin görünürlüğü artırdığı bu dönemde farkındalık yaratmanın önemine işaret etti.

İş birliği ve katılımın önemi Zirvenin açılışında Halide İncekara, Üniversite Rektör Danışmanı olarak yapılan katkıları paylaşırken, katılımcıların bu iş birliğine verdikleri önemin altını çizdi. İl Milli Eğitim Müdürü Yentür, nezaket ve tevazunun‑kalıcı davranışlar olarak sınıf ve okul yaşamında en güzel örneklerle sergilenmesi gerektiğini ifade etti. Yentür’ün değerlendirmesine göre öğretmenler, yalnızca sınıf içinde değil, aile ortamında da öğrencilere yol göstericidir ve nezaket ile tevazuyu göstererek toplumun güvenli ve saygılı bir zihin yapısına kavuşmasına katkıda bulunur.

Akran Nezaketi Paneli bölümünde Üsküdar Üniversitesi’nin önde gelen temsilcileriyle konuşmalarını paylaşan konuklar, nezaketin sadece bir davranış biçimi olmadığını, kökeninde derin kültürel değerler ve karşılıklı saygı barındırdığını vurguladılar. Paneldeki konuşmacılar arasında Prof. Dr. Nabi Avcı, Prof. Dr. Nevzat Tarhan ve Prof. Dr. Nilüfer Pembecioğlu gibi isimler yer aldı.

Nezaket ve dinleme becerileri konusunda Prof. Dr. Nabi Avcı, “Önce selam, sonra kelam” ifadesini hatırlatarak nezaketin kökenine ve insan-insan ilişkilerindeki rolüne vurgu yaptı. Dinlemenin günümüzde giderek kısaldığına dikkat çekti ve genç kuşaklarda 3 dakikaya kadar düşen dinleme süresinin, öğrenme süreçlerini nasıl etkilediğini açıkladı. Bu tespit, iletişim becerilerinin güçlendirilmesi için atılacak adımların önemini bir kez daha hatırlattı.

Öğretmen ve okulun rolü Üsküdar Üniversitesi Kurucu Rektörü Prof. Dr. Nevzat Tarhan, çocuklarda sosyal ve duygusal sermayenin erken yaşlarda oluştuğunu belirterek öğretmenin bu süreçte “ikinci mimar” konumuna sahip olduğunu ifade etti. Tarhan’a göre, yalnızca zeki ve başarılı olmak yeterli değildir; iyi insan yetiştirmek, erdem ve etik değerlerin eklenmesini gerektirir. Ergenliğin bu süreçteki rolü, kişinin kendi ailesinden bağımsız bir birey olarak konumunu kurma çabasıyla ilişkilidir ve empatiyi öne çıkaran bir iletişim yaklaşımı daha etkili sonuçlar doğurur.

Gelecek vizyonu ve teknolojik destek Tarhan, modernleşmenin getirdiği zorlukları aşmada empati, akran nezaketi ve pozitif okul ikliminin kilit rol oynadığını belirtti. Ayrıca, chatbot destekli bir yaklaşımın akran nezaketini öğretmede kullanılması üzerine düşüncelerini paylaştı ve bu tür bir aracın öğrenci, öğretmen ve veli modülleriyle yaygın bir kullanıma açılabileceğini ifade etti. Bu sayede, zorbalık ve dışlanma anında doğru dil kullanımını öğretmek mümkün hale gelebilir.

Erken öğrenmenin önemi Prof. Dr. Nilüfer Pembecioğlu, çocukların nezaket ve empati gibi değerleri erken yaşta öğrenmesinin kritik olduğuna dikkat çekti. Dijital çağın çocuklar üzerindeki etkisini irdelerken, ekran bağımlılığı ve sosyal izolasyonun çocuk gelişimine olumsuz yansımalarını vurguladı. Gerçek ve samimi iletişimin çocukları motive ettiğini belirten Pembecioğlu, aile ve öğretmen–çocuk etkileşiminin bu süreçte vazgeçilmez olduğunun altını çizdi.

Kaynaklar ve içeriklerle zenginleşen bu zirve, akran ilişkilerinde nezaketin ve empati odaklı yaklaşımların güçlendirilmesi için bir yol haritası sundu.