Çocukların Temiz Hava Hakkı Sempozyumu: Sağlık ve Politikalar İçin Yeni Bir Yol Haritası

THHP’nin kurulduğu onuncu yılda hava kirliliğinin çocuklar üzerindeki çok yönlü etkileri masaya yatırıldı. İstanbul’da gerçekleştirilen Çocuklar İçin Temiz Hava Sempozyumu’nda, hava kirliliğinin ve iklim krizinin çocuk sağlığı üzerindeki farklı boyutları güncel verilerle tartışıldı; temiz havanın çocuklar için temel bir insan hakkı olduğu ifade edildi. Üç panel ve bir forum oturumundan oluşan programa, çeşitli branşlardan önde gelen uzmanlar katıldı.

Hava kalitesinin, sanayileşme ve kentleşmenin hızla arttığı bölgelerde insan sağlığını belirleyen en kilit çevresel faktörlerden biri olduğuna vurgu yapıldı. DSÖ verilerine göre dünya genelinde 5 yaşından küçük her 10 çocuktan biri hava kirliliğine bağlı olarak hayatını kaybediyor. Türkiye’de 1 Yılda 538 Yenidoğan Havasız Nedenlerle Hayata Veda Etti ifadesiyle, çocuklar bu tehdidin en kırılgan adresini oluşturuyor. Solunum sistemleri henüz tam olarak gelişmediği için kirliliğin etkileri hızla ortaya çıkıyor ve bu da düşük sosyoekonomik seviyedeki aileleri daha ağır biçimde etkiliyor.

Anne Karnında Başlayan Etkiler başlığı altında gebelik sürecindeki hormonal değişiklikler, kirli hava ile birlikte annenin solunum yolları ve dolaşım sistemi üzerinden fetüsü etkiliyor. Bu maruziyet, erken doğum ve düşük doğum ağırlığı risklerini artırıyor; çocuklar ilerleyen yıllarda sağlık sorunlarıyla karşılaşabiliyor. Uzmanlar, temiz havanın yenidoğan ölümlerinin önlenmesinde kritik bir rol oynayabileceğini belirtiyor.

Ağaçlandırma ve Kanser Riski konusunda yapılan değerlendirmeler, PM2.5 ve diğer kirleticilerin çocukluk çağı kanseri riskini tetiklediğini gösteriyor. Gebelik döneminde maruziyetin, doğum sonrası etkiler ve babanın etkisiyle birlikte toplam risk üzerinde belirgin bir rol oynadığı ortaya konuldu. Sempozyumda, hava kirliliğini önlemenin yalnızca teknolojik çözümlerle değil, politika ve yönetim düzeyinde geniş kapsamlı adımlarla mümkün olduğu vurgulandı. Ayrıca ağaçlandırmanın hava kirliliğine bağlı kanser gelişimini yüzde 20 oranında azaltabileceğine dair bulgular sunuldu.

Çocuklarda Beyin Gelişimi ve Alzheimer Riski üzerine yapılan konuşmalarda, çocuklukta maruziyetin beyin gelişimini olumsuz etkilediği ve ilerleyen yaşlarda Alzheimer hastalığı riskini artırabileceği- ki bu etkilerin Avrupa Birliği’nin limitlerinin üzerinde bile gözlemlendiği- belirtildi. Hava kirliliğinin beyin sağlığı üzerinde süregelen potansiyel etkileri, yaşam boyu sağlık sorunlarına yol açabilecek riskleri işaret ediyor.

Çocuklar için temiz hava sempozyumunda, artan hava kirliliğinin nöbetler ve akut vakalarda acil servis başvurularını tetiklediğine, DEHB ve otizm gibi gelişimsel bozukluklar üzerinde de etkisinin olabileceğine değinildi. Solunum yolu hastalıklarının çoğalması, özellikle influenza ve RSV gibi enfeksiyonların daha sık görülmesiyle bağlantılı olarak belirtildi; kirli hava, çocukların bağışıklık sistemini zayıflatıyor ve zatürre, bronşiolit gibi hastalıkların riskini artırıyor.

Gelecek adımlar için temiz hava hakkını savunan politikalar gerektiği vurgulandı. Platform Koordinatörü Deniz Gümüşel, iklim krizi ve hava kirliliğinin sağlığı tehdit eden iki entegre sorun olduğuna dikkat çekti ve PM2.5 limit değerinin belirlenmesi çağrısını yineledi. Ayrıca kampanya olarak hedetemizhava.org üzerinden farkındalık ve politika taleplerini güçlendirmek amacıyla bir girişim başlattıklarını belirtti.

Sonuç bildirgesinde ise temiz hava haklarının yaşam ve sağlık hakkının ayrılmaz bir parçası olduğuna yeniden vurgu yapıldı. Hava kirliliği ve iklim krizi birlikte ele alınarak, çocuk odaklı yaklaşımı benimsemiş kapsayıcı politikaların geliştirilmesi gerektiği belirtildi. Ayrıca sempozyum kapsamında sergilenen resimler, gençlerin temiz hava için umutlarını görsel olarak paylaşıyordu.

Kaynak: Beyaz Haber Ajansı (BYZHA)