Sonbaharda bağışıklığı güçlendirmek için bilimsel öneriler

Sonbaharın gelmesiyle birlikte enfeksiyon vakaları bu yıl erken başladı. Bu tabloda bağışıklık sistemini güçlü tutmak her zamankinden daha önemli hale geldi. Acıbadem Fulya Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı, fonksiyonel tıp alanında çalışmalar yürüten Prof. Dr. Cihadiye Elif Öztürk, konuya ilişkin açıklamalarda bulundu.

Öztürk, "Sonbahar ve kış aylarında bağışıklığı güçlü tutmak, tek bir mucize besine ya da takviyeye değil, bilimsel olarak kanıtlanmış bütünsel yaşam tarzı değişikliklerine dayanır. Vitamin ve mineral takviyelerinin rastgele kullanımı fayda yerine uzun vadede ciddi zararlara yol açabilir. Bu yüzden tetkik yaptırmadan, eksikleri belirlemeden ve doktor önerisi olmadan takviye kullanılmamalıdır" dedi. Öztürk, sonbaharda bağışıklığı desteklemek için bilimsel temelli 7 öneriyi, ayrıca önemli uyarıları paylaştı.

Probiyotik ve prebiyotik besinleri tüketin

Bağırsaklarda yaşayan mikroorganizmalar, bağışıklık sisteminin düzenlenmesinde ve savunma mekanizmalarının desteklenmesinde kritik bir rol üstleniyor. Bağışıklık hücrelerinin yaklaşık yüzde 70'inin bağırsaklarda bulunduğu belirtiliyor. Klinik çalışmalar, düzenli probiyotik ve prebiyotik tüketiminin yararlı bakterileri beslediğini ve doğal bir koruma kalkanı oluşturduğunu, ayrıca üst solunum yolu enfeksiyonlarının süresini ve şiddetini azalttığını ortaya koyuyor. Bu nedenle ev yapımı yoğurt, kefir, turşu, şıra, soğan, sarımsak, pırasa, muz, lahanagiller ve pancar gibi besinleri ihmal etmemek gerekiyor. Ancak herhangi bir risk grubundaysanız, bu besinleri tüketmeden önce mutlaka doktorunuza danışmanız gerekiyor.

Vitamin ve mineral düzeylerinizi kontrol ettirin

D vitamini, C vitamini, çinko, demir ve B grubu vitaminler bağışıklık sistemi açısından büyük önem taşıyor. Ancak bu vitamin ve minerallerin herkese aynı şekilde takviye edilmesi gerekmiyor. Özellikle D vitamini başta olmak üzere ihtiyaç duyulan düzeylerin hekim değerlendirmesiyle belirlenmesi, eksiklik saptanması durumunda ise uygun bir destek planının oluşturulması gerekiyor. Yumurta, balık, baklagiller, kuruyemişler ile çeşitli sebze ve meyvelerden oluşan dengeli bir beslenme düzeni de vücudun ihtiyaçlarının karşılanmasına yardımcı oluyor.

Uykunuzu düzene sokun

Yetersiz ve kalitesiz uyku, vücutta iltihabı artıran kortizol hormonunun yükselmesine neden olabiliyor. Bu durum, enfeksiyonlarla mücadele eden sitokin proteinlerinin üretimini baskılayarak bağışıklık sisteminin işleyişini olumsuz etkileyebiliyor. Bilimsel çalışmalar, her gece 7-9 saat kesintisiz ve kaliteli uyumanın önemine dikkat çekiyor. Özellikle melatonin hormonunun salgılandığı 23:00-04:00 saatleri arasında uykuda olmanın kritik bir öneme sahip olduğu vurgulanıyor.

Hareketsiz kalmayın

Düzenli fiziksel aktivite, genel sağlığın yanı sıra bağışıklık sisteminin desteklenmesine de katkı sağlıyor. Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta egzersiz yapmak, örneğin haftanın beş günü 30 dakika tempolu yürümek sağlıklı yaşamın önemli parçalarından biri olarak öne çıkıyor. Egzersizin kişinin yaşına, sağlık durumuna ve fiziksel kapasitesine uygun olması gerekiyor. Temel amaç, vücudu aşırı zorlamak değil, düzenli hareketi günlük yaşamın bir parçası haline getirmek.

Susamayı beklemeden su için

Kuruyan burun ve boğaz mukozası, virüslerin hücrelere tutunmasını kolaylaştırabiliyor. Bu nedenle soğuk havalarda susama hissi azalsa da mukoza zarlarının nemli kalması için yeterli su tüketilmesi gerekiyor. Günlük sıvı ihtiyacı yaşa, fiziksel aktiviteye, sağlık durumuna ve hava koşullarına göre değiştiğinden herkes için geçerli tek bir miktar bulunmuyor. Yine de susamayı beklemeden gün boyunca düzenli su tüketimine özen göstermek öneriliyor.

Güneş ışığından yararlanın

Güneş ışığı, ilkbahar ve yaz aylarında vücudun D vitamini üretiminde rol oynuyor. Ancak D vitamini üretiminde görev alan UV-B ışınları, sonbahar ve kış aylarında ülkemizin bulunduğu enleme ulaşamıyor. Bu nedenle güneşlenmek, bu dönemde D vitamini üretimini sağlamıyor. Buna karşılık kış aylarında güneş ışığı, sirkadiyen ritim ve bağışıklık açısından önemli bir hormon olan melatoninin sentezlenmesinde rol oynuyor. Özetle, güneşten güvenli biçimde yararlanmak, dengeli beslenmek ve D vitamini düzeylerini değerlendirtmek önemli. Hekim önerisiyle kişiye uygun dozda takviye alınmalı; D vitamini takviyelerinin rastgele ve yüksek dozlarda kullanılmasının ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceği unutulmamalı.

Aşılarınızı yaptırın, hijyene dikkat edin

Prof. Dr. Cihadiye Elif Öztürk, "Sonbahar ve kış aylarında hızla yayılan enfeksiyonlardan korunmak için, başta risk grupları olmak üzere mevsimsel grip aşılarının zamanında yapılması büyük önem taşıyor. Kalabalık ortamlarda maske takmak, hasta kişilerle yakın temastan kaçınmak ve ellerin en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanması gibi hijyen önlemleri de enfeksiyon riskini azaltmaya yardımcı oluyor" dedi.