Akciğer Kanserinde Her 10 Vakadan 9'u Önlenebilir mi?Her yıl dünyada yaklaşık 2,64 milyon kişiye akciğer kanseri tanısı konuluyor. Bu hastalık nedeniyle hayatını kaybedenlerin sayısı ise 1,86 milyona ulaşıyor. Hastalığın başlıca nedeni olan sigara kullanımı, önlenebilir risk faktörlerinin en başında geliyor. Özellikle uzun yıllar sigara içenlerde düzenli sağlık kontrolleri ve risk durumuna uygun tarama programları, erken tanı açısından büyük önem taşıyor. Memorial Antalya Hastanesi Göğüs Cerrahisi Bölümü'nden Prof. Dr. Abdullah Erdoğan, "1-30 Kasım Akciğer Kanseri Farkındalık Ayı" kapsamında erken tanı, korunma yolları ve güncel tedavi yöntemlerine ilişkin açıklamalarda bulundu.Erken dönemde belirti vermeyebiliyorUluslararası Kanser Araştırma Kurumu'nun GLOBOCAN 2024 tahminlerine göre dünyada bir yılda yaklaşık 2,64 milyon yeni akciğer kanseri vakası görülüyor, yaklaşık 1,86 milyon kişi ise bu hastalık nedeniyle yaşamını yitiriyor. Türkiye'de son bir yılda yaklaşık 31 bin kişiye akciğer kanseri tanısı konulmuş, yaklaşık 25 bin kişi hastalık nedeniyle hayatını kaybetmiş. Vakaların önemli bir bölümünün ileri evrede saptanması, erken tanının önemini ortaya koyuyor. Hastalık çoğu zaman belirgin bir şikayete yol açmadan ilerleyebiliyor ve belirtiler ortaya çıktığında ileri evreye ulaşmış olabiliyor.Sigara, en büyük risk faktörüAkciğer kanserinin en önemli ve önlenebilir risk faktörü tütün ve tütün ürünlerinin kullanımı. Özellikle uzun yıllar sigara içen, 50 yaş üzerindeki bireylerde hastalık riski belirgin biçimde artıyor. Türkiye'deki veriler, erkeklerde akciğer kanseri vakalarının yaklaşık yüzde 90'ının, kadınlarda ise yüzde 43'ünün tütün kullanımıyla ilişkili olduğunu gösteriyor. Pasif içicilik de riski yükselten önemli etkenler arasında yer alıyor.Ancak akciğer kanseri yalnızca sigara içenlerde görülmüyor. Radon gazı, asbest, silika, ağır metaller, dizel egzoz dumanı, hava kirliliği ve bazı mesleki kimyasallara maruz kalmak da hastalık riskini artırabiliyor. Genetik yatkınlık, aile öyküsü ve kronik akciğer hastalıkları da diğer risk faktörleri arasında bulunuyor.Sigarayı bırakmak riski azaltıyorAkciğer kanserinden korunmanın en etkili yolu, sigaraya hiç başlamamak ve tütün ürünlerinden tamamen uzak durmak. Sigara kullanan kişiler için bırakmak, hastalık riskini düşürmede büyük önem taşıyor. Bunun yanında pasif içicilikten korunmak, sağlıklı ve dengeli beslenmek, düzenli fiziksel aktivite yapmak ve mesleki maruziyetlere karşı koruyucu ekipman kullanmak da önemli. Kapalı ortamların düzenli havalandırılması ve hava kirliliğine maruziyetin azaltılması da korunmaya katkı sağlıyor.Geçmeyen öksürük ve ses kısıklığına dikkatAkciğer kanserinin erken dönemdeki belirtileri, başka hastalıklarla karıştırılabiliyor. Bu nedenle uzun süre devam eden ya da karakter değiştiren şikayetlerin dikkate alınması gerekiyor. Başlıca belirtiler şunlar:- Uzun süre geçmeyen veya karakter değiştiren öksürük
- Balgamda kan görülmesi
- Nefes darlığı
- Göğüs ağrısı
- Nedeni açıklanamayan kilo kaybı ve halsizlik
- Ses kısıklığı
- Yutma güçlüğüÖzellikle uzun yıllar yoğun sigara kullanmış ya da sigarayı bırakmış, yüksek risk grubundaki bireylerin düzenli hekim kontrolünden geçmesi önem taşıyor. Uygun risk grubundaki kişilerde düşük doz bilgisayarlı tomografi (LDCT) ile yapılan tarama, hastalığın erken evrede saptanmasına ve hastalığa bağlı ölüm riskinin azalmasına katkı sağlıyor.Erken evrede cerrahi tedaviyle başarı şansı yükseliyorAkciğer kanserinde tedavi; hastalığın evresine, tümörün hücresel ve moleküler özelliklerine ile hastanın genel sağlık durumuna göre planlanıyor. Özellikle erken evrede tanı konulan küçük hücreli dışı akciğer kanserinde cerrahi tedavi önemli bir seçenek olarak öne çıkıyor. Tümörün lenf bezlerine ya da uzak organlara yayılmadığı uygun hastalarda cerrahi müdahale ile uzun süreli hastalık kontrolü ve tam iyileşme şansı artıyor.En sık uygulanan cerrahi yöntemlerden biri lobektomi, yani tümörün bulunduğu akciğer lobunun çıkarılması. Tümörün boyutuna ve konumuna göre segmentektomi ya da kama rezeksiyonu gibi daha sınırlı işlemler de tercih edilebiliyor. Günümüzde uygun hastalarda kapalı cerrahi yöntemlerle daha küçük kesilerle ameliyat yapılabiliyor; ameliyat sonrası ağrı ve hastanede kalış süresi azaltılabiliyor. Böylece hastaların günlük yaşamlarına daha kısa sürede dönmesi hedefleniyor. Hastalığın evresine ve özelliklerine göre cerrahiye ek olarak kemoterapi ve radyoterapi de uygulanabiliyor. İleri evre hastalıkta ise kemoterapi, hedefe yönelik tedaviler ve immünoterapi tek başına ya da birlikte kullanılabiliyor.Akciğer kanserinde erken tanı, tedavi seçeneklerini artırıyor ve yaşam süresine önemli katkı sağlıyor. Sigara ve tütün ürünlerinden uzak durmak, risk grubundaki kişilerin tarama programlarına katılması ve şüpheli belirtilerde vakit kaybetmeden hekime başvurmak, hastalıkla mücadelede büyük önem taşıyor.
- Balgamda kan görülmesi
- Nefes darlığı
- Göğüs ağrısı
- Nedeni açıklanamayan kilo kaybı ve halsizlik
- Ses kısıklığı
- Yutma güçlüğüÖzellikle uzun yıllar yoğun sigara kullanmış ya da sigarayı bırakmış, yüksek risk grubundaki bireylerin düzenli hekim kontrolünden geçmesi önem taşıyor. Uygun risk grubundaki kişilerde düşük doz bilgisayarlı tomografi (LDCT) ile yapılan tarama, hastalığın erken evrede saptanmasına ve hastalığa bağlı ölüm riskinin azalmasına katkı sağlıyor.Erken evrede cerrahi tedaviyle başarı şansı yükseliyorAkciğer kanserinde tedavi; hastalığın evresine, tümörün hücresel ve moleküler özelliklerine ile hastanın genel sağlık durumuna göre planlanıyor. Özellikle erken evrede tanı konulan küçük hücreli dışı akciğer kanserinde cerrahi tedavi önemli bir seçenek olarak öne çıkıyor. Tümörün lenf bezlerine ya da uzak organlara yayılmadığı uygun hastalarda cerrahi müdahale ile uzun süreli hastalık kontrolü ve tam iyileşme şansı artıyor.En sık uygulanan cerrahi yöntemlerden biri lobektomi, yani tümörün bulunduğu akciğer lobunun çıkarılması. Tümörün boyutuna ve konumuna göre segmentektomi ya da kama rezeksiyonu gibi daha sınırlı işlemler de tercih edilebiliyor. Günümüzde uygun hastalarda kapalı cerrahi yöntemlerle daha küçük kesilerle ameliyat yapılabiliyor; ameliyat sonrası ağrı ve hastanede kalış süresi azaltılabiliyor. Böylece hastaların günlük yaşamlarına daha kısa sürede dönmesi hedefleniyor. Hastalığın evresine ve özelliklerine göre cerrahiye ek olarak kemoterapi ve radyoterapi de uygulanabiliyor. İleri evre hastalıkta ise kemoterapi, hedefe yönelik tedaviler ve immünoterapi tek başına ya da birlikte kullanılabiliyor.Akciğer kanserinde erken tanı, tedavi seçeneklerini artırıyor ve yaşam süresine önemli katkı sağlıyor. Sigara ve tütün ürünlerinden uzak durmak, risk grubundaki kişilerin tarama programlarına katılması ve şüpheli belirtilerde vakit kaybetmeden hekime başvurmak, hastalıkla mücadelede büyük önem taşıyor.
