Zatürre Hakkında Güncel Bilgilendirme: Belirti, Risk Grupları ve Korunma Yolları

Zatürre, dünyanın önde gelen ciddi solunum yolu enfeksiyonları arasında yer almaya devam ediyor. İstanbul Atlas Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı Başkanı Dr. Öğretim Üyesi Osman El Jundi, hastalığın erken fark edildiğinde tedaviyle kontrol altına alınabileceğini ancak özellikle risk grubundakilerde ölümcül sonuçlara yol açabildiğini belirtiyor. Özellikle ateşi olmayan sessiz zatürre vakaları da artış gösterdiği için artık “ateş yoksa ciddi değildir” yaklaşımı doğru değildir.

Zatürre, akciğerlerin hava keseciklerinde bulunan alveollerin mikrop, virüs veya mantar kaynaklı iltihaplanmasıyla oluşur. Bu durum hava keseciklerinin sıvı veya irinle dolmasına yol açar, nefes almayı zorlaştırır ve vücudu oksijensiz bırakabilir. Belirtiler genelde grip benzeri başlangıç gösterir ve zamanla ağırlaşır. Süregelen öksürük (balgamlı veya kuru), göğüs ağrısı, nefes alamada zorluk, yüksek ateş, titreme, terleme, hızlanan solunum ve nefes darlığı gibi bulgular görülebilir. Bazen mide bulantısı veya ishal de eşlik edebilir. Uzun zamandır yaşanan geri ödemeler, bazı durumlarda yaşlılarda sessiz tabloya dönüşebilir.

Riskli gruplar dikkatli olmalıdır. Yaş 65 üzeri bireyler ile 5 yaş altı çocuklar, kronik hastalıkları olanlar (Astım, KOAH, kalp yetmezliği, diyabet gibi), bağışıklığı baskılanmış kişiler (kanser tedavisi görenler, kısa dönem steroid kullanımı, organ nakli sonrası süreçte olanlar) ve sigara içenler ile hava kirliliğine maruz kalanlar başı çekmektedir. Sigara kullanımı zatürre yakalanma riskini iki ila dört kat artırır; yutma güçlüğü olanlar ve aşıları eksik olanlar da risk altında yer alır.

Bir zatürre ataklarının tekrarlaması durumunda detaylı tetkik gerektiğini belirten Dr. El Jundi, tekrarlayan vakaların bazen altta yatan daha ciddi bir sağlık problemine işaret edebileceğini ifade eder. Hastalar içinse şu uyarılar öne çıkar: antibiyotik veya antiviral ilaçlar doktorun belirttiği sürede tamamlanmalı, bol sıvı alınmalı ve dinlenmeye özen gösterilmelidir. Sigara ve alkol tüketiminden kaçınılmalı, ağız ve diş sağlığına özen gösterilerek aspirasyon pnömonisi riski azaltılmalı ve mevcut kronik hastalıklar düzenli kontrol altında tutulmalıdır. Belirtiler tekrarlandığında ya da iyileşme sağlanmadan işe veya aktivitelere dönülmesi gerekirirse hekim bilgisi alınmalıdır.

Zatürreden korunmak için atılması gereken adımlar net bir şekilde sıralanmıştır: aşı olun (Pnömokok aşısı özellikle 65 yaş üstü ve kronik hastalıkları olanlar için, grip aşısı da önemli ve grip sonrası zatürre riskini yaklaşık yüzde 50 azaltabilir); sigara içmeyin; ellerinizi sık sık yıkayın; sağlıklı beslenin ve egzersiz yapın; yeterince uyuyun; kapalı ortamları düzenli olarak havalandırın. Harvard çalışmalarına göre düzenli egzersiz yapanlar arasında zatürre nedeniyle ölüm riski önemli ölçüde düşmektedir.

Kaynak: Beyaz Haber Ajansı (BYZHA)